Ατυχήματα πυρκαγιών σε οδικές σήραγγες

Προστέθηκε από F.R.N στις 14 Οκτωβρίου 2013. · No Comments · Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Κατηγορία Ζαφειρίου Στέφανος, Πυροσβεστολογία

Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Share into that BigPicture-Share zone

 
Share Button

14/2/2012

Αναρωτηθήκατε πότε, γιατί είναι περισσότερο επικίνδυνα τα ατυχήματα σε σήραγγες;

Στις 24 Μαρτίου 1999, μια καταστροφική πυρκαγιά στην σήραγγα (τούνελ) του Mont-Blanc στοιχίζει την ζωή σε τριάντα-επτά (37) χρήστες του τούνελ, έναν (1) υπάλληλο, και σε ένα (1) αξιωματικό του οικείου πυροσβεστικού σταθμού, Chamonix. Ο τότε πρόεδρος της εθνικής ένωσης των πυροσβεστών της Γαλλίας διέταξε άμεσα την συγκρότηση επιτροπής με σκοπό την έρευνα για την πυρ-ασφάλεια μέσα στις οδικές σήραγγες. Ποια είναι λοιπόν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το πυροσβεστικό – διασωστικό προσωπικό σε τέτοιου είδους πυρκαγιών;

Από την φύση τους, τα μεγάλα τούνελ είναι «σκοτεινά» και προκαλούν ένα αίσθημα φόβου και ανησυχίας (άγχος).

Όταν λοιπόν έχουμε μια πυρκαγιά, πέραν της κακής ψυχολογίας έχουμε παραγωγή και συσσώρευση καπνού.

Πρώτος κίνδυνος: Οι καπνοί…

Αυτός ο πρώτος κίνδυνος έχει τέσσερις συνέπειες. Την μείωση της ορατότητας, την δημιουργία τοξικού περιβάλλοντος, την ταχύτητα ή τις ταχύτητες εξάπλωσης των καπνών και την ταχύτητα εξάπλωσης της πυρκαγιάς.

Η μείωση της ορατότητας σε περίπτωση πυρκαγιάς οφείλεται στη παραγωγή καπνού από τη καύση στερεών ή/και υγρών υλικών, παραγωγή καπνού με διαφορετική ταχύτητα και πυκνότητα ανάλογα με τα καιόμενα υλικά. Αποτέλεσμα είναι ο αποπροσανατολισμός, ο πανικός και η ολική ή μερική απόκρυψη των οδών διαφυγής. Έτσι προκύπτουν οι πρώτες άπλες επεμβάσεις ώστε να καλυτερεύσουν οι δυνατότητες διαφυγής των ατόμων/χρηστών του τούνελ όπως πχ. κουπαστή κατά μήκος της σήραγγας, φώτα ασφαλείας καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας και στο μισό ύψος του ανθρώπου, έξοδοι κινδύνου ή/και διαμερίσματα ασφάλειας ορατά, φωτισμός και σήμανση επί του εδάφους…

Όταν έχουμε πυρκαγιά σε εξωτερικό χώρο, οι καπνοί που παράγονται αναπτύσσονται σε χώρο τριών (3) διαστάσεων και «μπερδεύονται» σε ατέλειωτη ποσότητα ατμοσφαιρικού αέρα. Μέσα σε ένα τούνελ μεγάλου μήκους, στον «κλειστό» αυτό χώρο όμως, οι ποσότητες καπνού αναπτύσσονται σε μόνο σε μια (1) διάσταση. Το μόνο κοινό στοιχείο των δυο παραδειγμάτων, είναι η μεγάλη παραγόμενη ποσότητα καπνού κατά την διάρκεια πυρκαγιάς. Όλα προέρχονται από την ποσότητα και ποιότητα της καύσιμης ύλης που τροφοδοτούν την φωτιά.

Οι καπνοί που παράγονται σε τέτοιου είδους πυρκαγιές είναι εξαιρετικά τοξικοί. Τα συστατικά τους τα χωρίζουμε σε δυο κατηγορίες. Τα ασφυξιογόνα ή/και τοξικά αέρια και τα ερεθιστικά. Θα επικεντρωθούμε στην πρώτη κατηγορία, διότι τα αέρια αυτά εισχωρούν στο αναπνευστικό σύστημα και επιφέρουν το θάνατο σε σύντομο χρονικό διάστημα, εάν δεν απομακρυνθούν γρήγορα οι πολίτες. Μερικά από αυτά τα αέρια, είναι το μονοξείδιο (CO) και το διοξείδιο (CO2) του άνθρακα, το υδροχλωρικό (HCl) και τα οξείδια του αζώτου (NOX). Η παραγωγή των αερίων αυτών συναρτάται άμεσα από τη θερμοκρασία στον καιόμενο χώρο, η οποία τα αυξάνει σε πυκνότητα/ποσότητα.

Τα πλαστικά και λοιπά παράγωγα πετρελαίου που είναι συχνά παρόντα σε τέτοιες πυρκαγιές λόγο της ευρείας χρήσης τους στα οχήματα μας και παίζουν ένα σημαντικό και αδιαμφισβήτητο ρόλο στη δημιουργία ενός λίαν τοξικού περιβάλλοντος, μέσα στις σήραγγες.

Εκεί μπαίνει ο προβληματισμός της ταχύτητας εξάπλωσης των καπνών, διότι οι χρήστες του τούνελ κινδυνεύουν από το να τους καλύψουν οι καπνοί και να εγκλωβιστούν. Λόγο του σχήματος τα τούνελ, συμπεριφέρονται σαν «καμινάδες» και παράμετροι, όπως το μήκος του τούνελ, ανηφόρες/παραλλαγές, διαφορετική ατμοσφαιρική πίεση μεταξύ των εξόδων, αντικείμενα/εμπόδια, το φαινόμενο «πιστόνι» από διερχόμενα οχήματα, και της υπάρχουσας θερμοκρασίας παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επέκταση του καπνού.

Αυτός ο προβληματισμός πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την επέμβαση σε τέτοιου είδους περιστατικά διότι έχει άμεση επίδραση στο χρόνο επιβίωσης και δυνατότητας εξόδου από αυτό για τους πολίτες.

Μελέτες δείχνουν πως ο καπνός επεκτείνεται σε μια ταχύτητα της τάξεως των 400 μέτρων/λεπτό (24km/h). Ο χρόνος μεταξύ της γέννησης της πυρκαγιάς και της παραγωγής του καπνού είναι δευτερόλεπτα και συνήθως η συμπεριφορά των πολιτών νομίζοντας ότι μέσα στο αυτοκίνητο τους δεν κινδυνεύουν από τον επερχόμενο κίνδυνο, καθυστερεί «θανατηφόρα» την έξοδο τους από το όχημα και στην συνέχεια από το τούνελ.

Εν κατακλείδι, με βάση τα προαναφερόμενα, η επιβίωση των πολιτών σε τέτοιους είδους περιστατικά, έγκειται στην γρήγορη αποχώρηση τους από το τούνελ σε ασφαλή σημεία και στη ταχύτατη επέμβαση των πυροσβεστικών ή άλλων κατασταλτικών δυνάμεων πυρόσβεσης και διάσωσης.

Εκτός από τον κίνδυνο των τοξικών καπνών υπάρχει άλλος ένας σημαντικός κίνδυνος.

Δεύτερος κίνδυνος: Η θερμότητα…

Σε τέτοιου είδους πυρκαγιές η θερμοκρασία, μέσα στο τούνελ μπορεί να ξεπεράσει και τους 1000 βαθμούς Κελσίου και η θερμική ακτινοβολία που θα παραγόταν θα ήταν αρκετή ώστε η πυρκαγιά να εξαπλωθεί εκατοντάδες μέτρα μακριά από την κύρια εστία. Θα πρέπει όμως να αναφέρουμε, πως σε μια πυρκαγιά «κλειστού» χώρου όπως αυτή, η θερμική ακτινοβολία δεν είναι το ίδιο ισχυρή όσο μια πυρκαγιά σε «ανοιχτό» χώρο. Αυτό γιατί, υπάρχει μια έλλειψη οξυγόνου για να αναπτυχθεί ολοκληρωτικά και υπάρχει περιορισμός στο ύψος της φλόγας λόγο του τούνελ. Πάντως αυτή η διάφορα αντισταθμίζεται, εξαιτίας της συσσώρευσης θερμικής ενεργείας που παράγεται και σε ανοιχτό χώρο διαχέεται, εδώ όμως περιορίζεται από τα τοιχώματα του τούνελ.

Εξαιτίας της έντονης θερμοκρασίας που υπάρχει μέσα στο τούνελ είναι πιθανό να πάρουν φωτιά υλικά ή/και υγρά που είναι αρκετά μακριά από την κύρια πηγή θερμότητας (εστία πυρκαγιάς), δια της αυτανάφλεξης. Υλικά πάνω σε ένα όχημα, με “χαμηλή” θερμοκρασία αυτανάφλεξης μπορεί να είναι ο λόγος έναρξης καινούργιας εστίας με αλυσιδωτή αντίδραση μετά πάνω στα υπόλοιπα εξαρτήματα ενός οχήματος υποβοηθούμενη από την ήδη υψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος. Τα συνήθη υλικά που αναφλέγονται πρώτα είναι τα «μαλακά» πλαστικά και υλικά από καουτσούκ, όπως τα ελαστικά. Όλα τα υλικά πάντως δεν αναφλέγονται στην ίδια θερμοκρασία και μάλιστα αμέσως. Υλικά όπως το ξύλο και το χαρτί έχουν θερμοκρασία αυτανάφλεξης κάτω από 300 βαθμούς ενώ υλικά όπως τα λάδια του κινητήρα ή ο πολυεστέρας είναι πάνω από τους 400 βαθμούς.

Άμα γυρίσουμε όμως λίγο πίσω θα δούμε πως οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονται μέσα στα τούνελ είναι θανατηφόρες, και ξεπερνάμε κατά πολύ τις θερμοκρασίες που αντέχει ο ανθρώπινος οργανισμός. Θα επικεντρωθούμε λοιπόν σε δυο ομάδες ανθρώπων, αυτή των συνεργείων διάσωσης και αυτοί των πολιτών που χρησιμοποιούν το τούνελ.

Οι πυροσβέστες είναι συνηθισμένοι στις υψηλές θερμοκρασίες από την φύση της δουλειάς τους και έχουν μάθει να δουλεύουν με αυτή και να την αντιμετωπίζουν κατά κάποιο τρόπο. Επίσης έχουν και τον ανάλογο ατομικό εξοπλισμό που τους προστατεύει από την θερμική ακτινοβολία και την υπερβολική θερμοκρασία, κάτι σαν μόνωση ενάντια σε αυτούς τους κινδύνους. Οι παρούσες προστατευτικές στολές των πυροσβεστών αντέχουν θερμοκρασίες άνω των 235 βαθμών Κελσίου, που συνήθως επιτυγχάνονται κατά την διάρκεια ενός flashover. Χωρίς να βάλουμε και τις αυτόνομες αναπνευστικές συσκευές που τους επιτρέπουν να αναπνέουν μέσα σε αυτή την κόλαση, και αποτρέπουν το «κάψιμο» των πνευμόνων. Σε αυτά θα προσθέσουμε και τον εξοπλισμό κατάσβεσης που με τις μεγάλες ποσότητες νερού ρίχνουν την θερμοκρασία μέσα στο τούνελ. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι σε μια τέτοια πυρκαγιά κλειστού χώρου οι θερμοκρασίες αυτές επιτυγχάνονται πολύ γρήγορα και δυσκολεύουν το κατασβεστικό έργο, αλλά και αυτό θέλει τεχνική διότι ο ατμός που θα γεννηθεί μέσω της πυρόσβεσης μπορεί να χειροτερέψει την κατάσταση.

Οι πολίτες που είναι συνήθως και σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό είναι αυτοί που είναι εκτεθειμένοι άμεσα στην επικίνδυνη θερμική ακτινοβολία. Ο μέσος πολίτης μπορεί να αντέξει σε θερμοκρασίες της τάξεως των 60 βαθμών περίπου 30 λεπτά. Ενώ θερμοκρασίες πάνω από 100 βαθμούς μπορεί να τους αντέξει λιγότερο από 10 λεπτά. Επίσης έχει αποδειχτεί πως και ο «θερμός» αέρας που μπορεί να αναπνεύσουμε σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι δυνατό να αποβεί μοιραίος. Σε θερμοκρασίες αέρα κάτω των 100 βαθμών η δυνατότητα επιβίωσης είναι περί των 5 λεπτών χωρίς να πάθουν ζημία οι πνεύμονες ενώ σε μεγαλύτερες των 200 μέσα σε 30 δευτερόλεπτα τα πράγματα μπορούν να αποβούν μοιραία.

Περιληπτικά, οι πυρκαγιές που προκαλούνται σε μεγάλες οδικές σήραγγες οδηγούν στην εγκατάσταση περιβάλλοντος στο οποίον:

  • η θερμότητα και οι τοξικοί καπνοί υπερβαίνουν το όριο αντοχής του ανθρωπίνου οργανισμού
  • απαγορεύουν στους πυροσβέστες να επέμβουν, εκτός εάν το κάνουν μέσα στα πρώτα δέκα (10) «χρυσά λεπτά»
  • χρειάζονται πολλά «βαριά» οχήματα/μέσα πυρόσβεσης που έχουν τον κατάλληλο εξοπλισμό για τέτοιου είδους συμβάντα

    Κάτι αντίστοιχο ισχύει για τις σιδηροδρομικές σήραγγες αλλά με αλλά με διαφορετικά κριτήρια που στο τέλος διαφέρουν πάρα πολύ, θα είναι θέμα ανάλυσης άλλου άρθρου…

    Βιβλιογραφία: Le sapeur-pompier magazine – hors serie Tunnels – mai 2003
    Μετάφραση/προσαρμογή: Zafiriou Stephane

    Ζαφειριού Στέφανος
    Διαχειριστής κινδύνου – κρίσεων
    και αντιμετώπιση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών

    690 Συνολικές Αναγνώσεις 1 Αναγνώσεις σήμερα

    Σχετικά άρθρα

  • Αφήστε μια απάντηση

    Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *