Καταστροφές και παιδί…

Προστέθηκε από F.R.N στις 19 Οκτωβρίου 2013. · No Comments · Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Κατηγορία Ζαφειρίου Μπάμπης, Παιδί & Ασφάλεια

Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Share into that BigPicture-Share zone

 
Share Button

12/9/2013

Ο Σεπτέμβριος είναι σπουδαίος μήνας για τα παιδιά, αρχίζει το σχολείο. Πόσο όμως είναι έτοιμοι οι γονείς να αντιμετωπίσουν τη νέα πρόκληση; Θα προσπαθήσω
λοιπόν κάτω από τι λέξη καταστροφή να σκιαγραφήσω διάφορές καταστάσεις. Καταστροφές, όπως πλημμύρες, σεισμοί, μεγάλα ατυχήματα μεταφορών, κλπ, είναι μια πραγματικότητα που δεν συμβαίνει μόνο στους άλλους, το χειρότερο δε, ότι ίσως μάρτυρες είναι και τα παιδιά μας.

Μπορεί το τραυματικό γεγονός να μην αφορά εμάς προσωπικά, αλλά το παιδί να το βιώσει ζωηρά επειδή αφορά γνωστούς μας. Όλες οι καταστροφές έχουν σημαντικές
ψυχολογικές επιπτώσεις σε ενήλικες και παιδιά, αλλά είναι βαθύτερες στα πολύ μικρά παιδιά μέχρι και τους εφήβους. Οι επιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστούν
άμεσα ή ύστερα από μήνες. Όσο πιο έντονη είναι η τραυματική εμπειρία που έχει βιώσει ένα παιδί τόσο πιο δυνατά είναι τα ψυχολογικά συμπτώματα. Οι γονείς
πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν έγκαιρα τα σημάδια, ώστε να βοηθήσουν το παιδί τους. Το παιδί επηρεάζεται ανάλογα με το χαρακτήρα, την ηλικία, την ένταση του γεγονότος (ήταν το ίδιο θύμα, έχασε κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο, ήταν μάρτυρας,
κλπ). ο βαθμός δε εξαρτάται από τη στήριξη που του παρέχει η οικογένεια και το ευρύτερο περιβάλλον.

Η νοητική του ανάπτυξη θα επηρεαστεί επίσης ανάλογα με το πώς θα ερμηνεύσει το γεγονός αλλά και πώς θα εκφράσει αυτά που νιώθει. Το φύλο επίσης παίζει ρόλο με τα κορίτσια να παρουσιάζουν πιο σοβαρές και πιο μεγάλης διάρκειας μετατραυματικές διαταραχές απ’ ό,τι τα αγόρια. Τα αγόρια
γίνονται πιο ευαίσθητα και ίσως αναπτύξουν διαταραχές συμπεριφοράς.

Δεν είναι, ωστόσο, απαραίτητο ότι θα αναπτύξουν μια ψυχική διαταραχή όλα τα παιδιά που βιώνουν μια καταστροφή .

Για να βοηθήσετε το παιδί, πρέπει να αντιληφθείτε ότι έχει επηρεαστεί και αυτό θα το αντιληφθείτε αν παρουσιάσει κάποια από τα εξής συμπτώματα:

  • Τα παιδιά ηλικίας από 0 – 6
    συνήθως παρουσιάζουν έντονο το φόβο αποχωρισμού από τους γονείς, αρνούνται να απομακρυνθούν έστω και λίγο από κοντά τους, ξεσπούν
    εύκολα σε κλάματα, έχουν ανησυχία, αυξημένη κινητικότητα ή αντίθετα παθητικότητα και η έκφραση στο πρόσωπό τους είναι φοβισμένη. Παρουσιάζουν πιθανή παλινδρόμηση σε συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας τις οποίες είχαν ξεπεράσει, όπως π.χ. ενούρηση, επιθυμία να κοιμούνται με τους γονείς
    κλπ.
  • Τα παιδιά από 6 μέχρι 12 χρόνων ίσως παρουσιάσουν κάποια από τα εξής συμπτώματα: τάσεις απομόνωσης, ξεσπάσματα θυμού, επιθετικότητα,
    αρνητισμό, πολλούς φόβους, κλάματα, δυσκολία στη συγκέντρωση και την προσοχή, πτώση της σχολικής απόδοσης. Το παιδί δείχνει συχνά λυπημένο, έχει
    συναισθήματα ενοχής, φαίνεται εξαντλημένο, μιλά απαισιόδοξα. Και σε αυτές τις ηλικίες ίσως υπάρξει παλινδρόμηση σε συμπεριφορές προηγούμενων σταδίων,
    όπως διαταραχές στον ύπνο, που μπορεί να επέλθουν από τις πρώτες μέρες μετά τα γεγονός, εφιάλτες και ανησυχία. Μπορεί να παρουσιάσει πόνους στο κεφάλι
    ή σε άλλα σημεία του σώματος, δερματικές διαταραχές καθώς και διαταραχές στο πεπτικό σύστημα.
  • Οι έφηβοι ηλικίας 12- 18
    ετών παρουσιάζουν αντιδράσεις που μοιάζουν με αυτές των ενηλίκων όπως απόσυρση, απομόνωση, αρνητικές σκέψεις, αποφυγή του σχολείου, εφιάλτες. Θυμούνται
    έντονα το περιστατικό που βίωσαν, νιώθουν κατάθλιψη, έχουν δυσκολία στις σχέσεις και παρουσιάζουν αντικοινωνική συμπεριφορά.

Θα ήθελα εδώ να σημειώσω ότι οι καταστάσεις που περιγράφονται παραπάνω δεν είναι αμφίδρομες.

Στην αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων η βοήθεια του περιβάλλοντος είναι σημαντική διότι:

· Το παιδί πρέπει να αντιληφθεί με τη βοήθεια μας ότι είναι φυσιολογικό να νιώθει φόβο και στενοχώρια συνεπώς οφείλουμε να είμαστε διαθέσιμοι για να
επικοινωνήσουμε μαζί του όταν το επιθυμεί

· Ανάλογα με την ηλικία το παιδί μπορεί να εκφράσει αυτά που αισθάνεται μέσα από το σχέδιο ή το παιχνίδι. Συνεπώς η ενεργητική αντιμετώπιση των τραυματικών
γεγονότων είναι ο καλύτερος τρόπος για να ξεπεράσει το παιδί το μετατραυματικό άγχος.

· Ακόμη και αν το παιδί – θύμα δεν μιλά για το συναίσθημα της ενοχής που νιώθει, είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι συμμερίζεστε την κατάσταση και να του
θυμίζετε ότι δεν είναι υπεύθυνο για αυτό που έγινε.

· Η ζωή σας πρέπει να επανέλθει στους κανονικούς ρυθμούς.

· Η συνεργασία με το σχολείο θα βοηθήσει σημαντικά. Με τη συζήτηση αλλά και την επανάληψη της εμπειρίας αυτής μέσα από το παιχνίδι, το παιδί θα βοηθηθεί να
αποφορτιστεί.

  • Η υπέρ-προστασία είναι απευκταία.

· Τέλος, οι προσωπικές αντιδράσεις επηρεάζουν τα παιδιά και κυρίως αυτά της προσχολικής ηλικίας.

· Αν τα συμπτώματα του παιδιού είναι έντονα, η βοήθεια ειδικού είναι απαραίτητη.

Όπως ακριβώς εμείς οι μεγάλοι μπορεί να νιώσουμε φόβο και καχυποψία μπροστά σε καταστάσεις απροσδόκητες, έτσι και τα παιδιά μας νιώθουν διάφορους φόβους
και σε ποιο έντονο βαθμό, όταν πρέπει να αντιμετωπίσουν καταστάσεις ή γεγονότα που δεν μπορούν να κατανοήσουν. Όσο μεγαλώνουν, οι φόβοι τους μοιάζουν
περισσότερο με των ενηλίκων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα μικρότερα παιδιά:

· Καταστάσεις που στους ενηλίκους δεν προκαλούν κανένα φόβο, όπως ένας δυνατός θόρυβος ή μια απλή επίσκεψη στο μπάνιο, για πολλά παιδιά μπορεί να αποτελούν
τη «φοβερότερη περιπέτεια της ζωής τους».

· Όλα τα παιδιά φοβούνται κάτι στα διάφορα στάδια της ανάπτυξής τους. Ξεπερνούν σιγά, σιγά ορισμένους φόβους, αλλά αποκτούν άλλους. Όποιοι, όμως, κι αν
είναι οι φόβοι τους, υπάρχει σε όλα ένα κοινό στοιχείο ανασφάλειας. Είναι υποχρέωση των γονιών να βοηθήσουν τα παιδιά τους να ξεπεράσουν τους φόβους τους.

· Τα τέρατα, το σκοτάδι δηλαδή η ώρα του ύπνου είναι συνηθισμένοι φόβοι στα παιδιά. Τα καθησυχάσετε αν τους διηγηθείτε μια όμορφη ιστορία πριν κοιμηθούν,
αν τους αφήσετε κάποιο μικρό φως αναμμένο στο διάδρομο και την πόρτα μισάνοιχτη ή τους δώσετε κάποιο αρκουδάκι που θα τους κάνει συντροφιά και θα τα
προστατεύσει από οποιαδήποτε απειλή.

· Κάποια στιγμή, όλα τα παιδιά θα ξαφνιάσουν τους γονείς τους με σχόλια για το θάνατο, ιδιαίτερα όταν πηγαίνουν στον παιδικό σταθμό ή στο νηπιαγωγείο. Ο
μεγαλύτερος φόβος των είναι ότι οι γονείς τους μπορεί να φύγουν και να μην ξαναγυρίσουν ποτέ. Το παιδί το μόνο που επιδιώκει είναι να νιώσει πιο ασφαλές
και να σιγουρευτεί ότι οι «προστάτες του θα είναι δίπλα του».

· Από τα 7 μέχρι τα 11 χρόνια, «ο κόσμος των παιδιών» γίνεται ολοένα και πιο ρεαλιστικός. Οι σχέσεις με τα συνομήλικα ή ακόμα και με τα μεγαλύτερα παιδιά
αυξάνονται και μαζί τους δημιουργούνται καινούργια «φαντάσματα», ο φόβος για τους βαθμούς, για τη σχέση με τους φίλους τους, για την εμπιστοσύνη που τους
δείχνουν οι δάσκαλοι κλπ.

· Σιγά – σιγά, με την ενθάρρυνσή σας, θα αρχίσουν να αποκτούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αυτοπεποίθηση.

· Τα παιδιά μαθαίνουν να κυριαρχούν στους φόβους τους χάρη στην κατανόηση και την αγάπη που τους δίνουν οι γονείς τους. Μόνο εξηγώντας τους ξανά και ξανά
πως οι φόβοι τους πρέπει να ξεπεραστούν και πως «για αυτό είμαστε εμείς εδώ», για να τους δώσετε όλη την υποστήριξη που χρειάζονται, θα καταφέρουν να
νικήσουν, χωρίς προβλήματα, όλους τους κινδύνους που νιώθουν ότι παραμονεύουν.

Τα μεγαλύτερα παιδιά βιώνουν και αυτά φόβους. Σε σπάνιες περιπτώσεις όμως αγγίζουν ή ξεπερνούν τα όρια της φοβίας. Η φοβία έχει μια βασική
διαφορά με το φόβο. Είναι υπέρμετρη ως προς την ένταση, το αίτιο που την προκαλεί και τις συνέπειές της
στην καθημερινή ζωή του εφήβου

Αν ένας έφηβος φοβάται κάτι ανυπόστατο ή σχετικά ασήμαντο και μόνο η σκέψη αυτού που φοβάται του προκαλεί τρόμο ή φρίκη και αν φτάνει στο σημείο να αλλάζει βασικές συμπεριφορές για να αποφύγει τον κίνδυνο (π.χ. δεν μπαίνει στο
μπάνιο να λουστεί επειδή τρέμει ότι στη σκέψη ότι εκεί υπάρχει αράχνη) τότε πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια ειδικού.

Ένα θέμα που προβληματίζει τους γονείς είναι η επιθετικότητα.

Συνήθως δεν ξέρουν τι να κάνουν, δεν ξέρουν πως να χειριστούν την επιθετική στάση του παιδιού προς τους ίδιους ή ακόμη και σε άτομα που δεν ανήκουν στο
οικογενειακό περιβάλλον. Η επιθετικότητα του παιδιού εκδηλώνεται με τους εξής τρόπους: Κλαίει γοερά, πετάει ή σπάει αντικείμενα, αρνείται να κάνει αυτό που
θα του πουν ή χτυπιέται στο πάτωμα, κρατά την αναπνοή του, δαγκώνει ή βρίζει. Μπροστά σε αυτές τις καταστάσεις, οι γονείς αναρωτιούνται τι φταίει και
άλλοτε αντιδρούν με ψυχραιμία, ενώ άλλες φορές με την τιμωρία, ελπίζοντας ότι θα συμμορφωθεί. Ωστόσο, την αμέσως επόμενη φορά, το παιδί παρουσιάζει την
ίδια συμπεριφορά.

Η δυσφορία και η αντίδραση εμφανίζονται από τους πρώτους κιόλας μήνες της γέννησης του παιδιού, όταν κάτι δεν του πάει καλά ή δεν ικανοποιούνται άμεσα οι
ανάγκες του, όπως, π.χ., η ανάγκη για φαγητό. Είναι ενδιαφέρον να γνωρίζουμε ότι τα ξεσπάσματα αυτά του παιδιού κορυφώνονται μέχρι τα 2 του χρόνια και από
τα 3 σταδιακά ελαττώνονται. Σε αυτή την ηλικία το παιδί υιοθετεί συχνά μια αντιθετική συμπεριφορά. Χτυπά, χαστουκίζει, τραβά τα μαλλιά και δαγκώνει τα
παιδιά της ηλικίας του στο πάρκο ή και μέσα στην οικογένεια. Προς τα 4 χρόνια το παιδί εκφράζει την επιθετικότητα του λεκτικά, χωρίς όμως χειρονομίες. Οι
φαντασιώσεις του είναι συχνά πλούσιες και πολυάριθμες, όπως μαρτυρούν τα παιχνίδια του. Ταυτόχρονα εμφανίζονται τα αγχώδη όνειρα.

Το παιδί αντιδρά με επιθετικότητα όταν …

  • Θέλει να διεκδικήσει κάτι.
  • Κάποιος ή κάτι το ενοχλεί.

· Καταλάβει ότι με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνει να αποκτήσει αυτό που επιθυμεί.


Από την άλλη πλευρά οι γονείς ενισχύουν ή προκαλούν την επιθετική συμπεριφορά του παιδιού, όταν…

· Του κάνουν διαρκώς παρατηρήσεις του τύπου «μην το κάνεις αυτό».

  • Το τιμωρούν με το παραμικρό.

· Δεν έχουν σταθερή συμπεριφορά, π.χ., τη μια είναι ανεκτικοί με κάτι που έκανε και την άλλη το τιμωρούν για το ίδιο πράγμα.

· Είναι πολύ αυταρχικοί και δε του επιτρέπουν να αναπτύξει πρωτοβουλίες.

  • Το συγκρίνουν με άλλα παιδιά και το υποτιμούν.
  • Δεν καλύπτουν τις συναισθηματικές του ανάγκες .

· Οι ίδιοι είναι πολύ περισσότερο επιθετικοί κι απορριπτικοί από όσο νομίζουν, με αναμενόμενο αποτέλεσμα το παιδί να μιμείται την δική τους συμπεριφορά.

· Δείχνουν μεγάλη ανοχή και δεν αντιδρούν στα επιθετικά ξεσπάσματα του παιδιού προς τους ίδιους ή προς τους γύρω του κ.α.

Ο κατάλογος με τις αιτίες είναι πολύ μεγάλος. Έχουν διατυπωθεί αρκετές απόψεις σχετικά με τους παράγοντες που δημιουργούν την επιθετικότητα. Είναι γεγονός
ότι όλοι αντιδρούμε επιθετικά κάποιες φορές. Άλλοτε, πάλι, άθελά μας, μερικές φορές ενισχύουμε με τη στάση μας αυτή τη συμπεριφορά στα παιδιά μας. Έτσι,
αντί να του μάθουμε τον τρόπο που θα τιθασεύσει αυτές τις πρωτόγνωρες ορμές του, συντελούμε στην ενίσχυσή τους, με αποτέλεσμα η αρνητική συμπεριφορά να
γίνει τρόπος αντίδρασης του παιδιού σε κάθε δυσκολία που αντιμετωπίζει.

Οι γονείς οφείλουν να δεχθούν ότι η επιθετικότητα είναι μια φυσιολογική αντίδραση του παιδιού και σημασία έχει να μπορούν να τη χειρίζονται.

· Να παρατηρήσουν σε ποιες περιπτώσεις το παιδί αντιδρά επιθετικά και το βοηθήσουν ώστε σταδιακά να αποκτήσει αυτοέλεγχο.

· Να αποφεύγουν τη σωματική τιμωρία, να συζητούν μαζί του και να δείχνουν κατανόηση.

· Να γνωρίζουν πως όταν είναι θυμωμένο, είναι μάταιο να προσπαθήσουν να του μιλήσουν. Πρέπει πρώτα να ηρεμήσει και ύστερα να συζητήσουν μαζί του.

· Να έχουν υπόψη ότι κάποιες φορές αποδεικνύεται καλή λύση η απομάκρυνση του αδιάλλακτου παιδιού από τη συντροφιά για λίγο.

  • Να του αναθέτουν πρωτοβουλίες.

· Να επαινούν και να ενισχύουν τη συνεργατική συμπεριφορά, ενώ αντίθετα να αγνοούν τις αρνητικές πράξεις.

· Να ζητούν την βοήθεια ειδικού όταν το παιδί παρουσιάζει γενικευμένη άρνηση, προκλητικότητα και επιθετικότητα και η επικοινωνία του με τους γύρω είναι
δύσκολη.

Λίγες σκέψεις ενός πατέρα που άλλοτε τις εφήρμοσε και άλλοτε όχι.

Για το Fire.gr, Χ. Ζαφειρίου

391 Συνολικές Αναγνώσεις 1 Αναγνώσεις σήμερα

Σχετικά άρθρα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*