Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών

Βαθμολογία

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών

Μελέτη περίπτωσης του συστήματος έγκαιρης ειδοποίησης εθελοντών της Εθελοντικής Ομάδας Δασοπροστασίας και Πυρόσβεσης Βάρης.

Ζητήματα προς αντιμετώπιση

Το θέμα της ειδοποίησης του προσωπικού για την αντιμετώπιση συμβάντων, είτε αυτά ονομάζονται έκτακτες ανάγκες ή φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές ξεκινάει κυρίως με την αναγνώριση των συμβάντων προς αντιμετώπιση.

  • Ποιες είναι οι περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να χρειαστεί να ειδοποιηθεί άμεσα το προσωπικό εκτάκτων αναγκών;
  • Τι σημαίνει η αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης;
  • Τι σημαίνει η αντιμετώπιση μιας καταστροφής;
  • Ποια η διαφορά τους;

Έκτακτες Ανάγκες

Οι έκτακτες ανάγκες πολιτικής προστασίας συνήθως εξελίσσονται ραγδαία, βίαια και απροσδόκητα[1] και αποτελούν άμεσο κίνδυνο για την υγεία ή την ζωή των πολιτών, την περιουσία τους ή το φυσικό περιβάλλον  και απαιτούν άμεση παρέμβαση για την αποτροπή περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης αλλά και για την αντιμετώπισή τους με σκοπό την εξάλειψη του έκτακτου χαρακτήρα της κατάστασης.

Για να χαρακτηριστεί ένα περιστατικό ως επείγουσα ανάγκη (ή επείγων περιστατικό) πρέπει να πληροί ένα από τα παρακάτω κριτήρια:

  • Να είναι γεγονός ή κατάσταση η οποία αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την ευημερία των ανθρώπων,
  • Να είναι γεγονός ή κατάσταση η οποία αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για το φυσικό περιβάλλον,
  • Πράξεις τρομοκρατίας ή πολέμου, οι οποίες αποτελούν σημαντικά την ασφάλεια.[2]

Φυσικά, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, το περιστατικό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από τις διαθέσιμες υπηρεσίες σε περίπτωση που:

  • Ένα περιστατικό το οποίο αποτελεί έκτακτη ανάγκη η οποία απειλεί σημαντικά την ευημερία των ανθρώπων, το περιβάλλον ή την ασφάλεια έχει ήδη συμβεί, συμβαίνει ή πρόκειται να συμβεί,
  • Είναι απαραίτητο να ληφθούν μέτρα άμεσα για την επίλυση της έκτακτης ανάγκης αφού οι υπάρχουσες δυνάμεις δεν επαρκούν,

Από τα παραπάνω φαίνεται πώς σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών είναι υψίστης σημασίας η ανάπτυξη δυνάμεων όσο το δυνατόν αμεσότερα.

Οι φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές

Οι καταστροφές κατατάσσονται σε δυο βασικές κατηγορίες[3]:

  • Τις φυσικές
  • Τις ανθρωπογενείς

Σε αυτές βασικές κατηγορίες κατατάσσονται οι παρακάτω καταστροφές (οι οποίες αποτελούν μέρος υποκατηγοριών όπως Γεωφυσικές καταστροφές, Μετεωρολογικές καταστροφές, Κλιματολογικές καταστροφές, κ.α.):

Για τις φυσικές καταστροφές:

  • Σεισμοί,
  • Ηφαιστειακές εκρήξεις
  • Κατολισθήσεις
  • Καταιγίδες
  • Πλημμύρες
  • Δασικές Πυρκαγιές
  • Άλλες (εκτός του σκοπού του παρόντος άρθρου)[4]

Ως φυσική καταστροφή ορίζεται ένα σημαντικό δυσμενές γεγονός το οποίο προκαλείται από κάποια φυσική διεργασία της Γης και μπορεί να προκαλέσει θάνατο ή απώλεια περιουσίας.[5]

Σύμφωνα με την ελληνική βιβλιογραφία, υπάρχουν τρεις διαφορετικοί ορισμοί για την φυσική καταστροφή, με την κοντινότερη στους σκοπούς του άρθρου αυτή της: «Φυσικής ή ανθρωπογενής γεωλογική κατάσταση ή φαινόμενο κατά την οποία παρουσιάζεται πραγματικός ή δυνητικός κίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή ή τις περιουσίες».[6]

Για τις ανθρωπογενείς καταστροφές:

  • Εμπρησμός
  • Εκρήξεις
  • Τροχαία
  • Κατάρρευση κτιρίων
  • Άλλες (εκτός του σκοπού του παρόντος άρθρου)[7]

Ως ανθρωπογενείς καταστροφή ορίζεται μια καταστροφή η οποία περιέχει το στοιχείο της ανθρώπινης πρόθεσης, αμέλειας ή λάθους.[8]

Σαν μια τρίτη κατηγορίας καταστροφών μπορούμε να θεωρήσουμε τις καταστροφές επιταχυνόμενες από τον ανθρώπινο παράγοντα, όμως λόγω της δυσκολίας διάκρισης μεταξύ των παραπάνω κατηγοριών, η κατηγορία αυτή αναφέρεται παρα μόνο βιβλιογραφικά.[9]

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 1 Βασικές συνιστώσες για την πρόκληση μιας καταστροφής (Πηγή: ΕΕΤΑΑ[10])
Στην Ελλάδα, έχουν καταγραφεί 35 καταστροφές από το 1999, σύμφωνα με το ADRC[11], στις οποίες περιλαμβάνεται ο σεισμός του 1999, το συμβάν του Express Samina, οι πυρκαγιές του 2007, του 2009 και του 2018 και η πρόσφατη πανδημία.

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 2 Η πορεία του Express Samina (πηγή: Wikipedia[12])
Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 3 Δορυφορική εικόνα από τον δορυφόρο Terra της NASA στις 26 Αυγούστου 2007 (πηγή: Wikipedia[13])

Διάκριση εκτάκτων αναγκών και φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών

Από τους παραπάνω ορισμούς δεν γίνεται άμεσα κατανοητή η διάκριση και οι διαφορές μεταξύ εκτάκτων αναγκών και καταστροφών.

Αλλάζοντας τους ορισμούς, χωρίς να επικεντρωνόμαστε στον τομέα της πολιτικής προστασίας αλλά από ένα διαφορετικό πρίσμα μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως έκτακτη ανάγκη «την κατάσταση κατά την οποία οι συνήθεις διαδικασίες αναστέλλονται και χρειάζονται έκτακτα μέτρα για να αποφευχθεί μια καταστροφή» και ως καταστροφή «ένα συμβάν το οποίο διακόπτει τις συνήθεις συνθήκες ύπαρξης και δημιουργεί ταλαιπωρία στην οποία δεν μπορεί να προσαρμοστεί η κοινωνία».[14]

Γενικά, ως μέτρο, μπορούμε να χαρακτηρίσουμε την επείγουσα κατάσταση ως μια κατάσταση η οποία χρήζει βοήθειας για την αντιμετώπισή της, με τις δυνάμεις που απαιτούνται να είναι διαθέσιμες, ενώ μια καταστροφή συνήθως προκαλεί μεγάλη απώλεια ζωών ή ζημιές ή ταλαιπωρία, ενώ οι δυνάμεις που χρειάζονται για την αντιμετώπισή της ξεπερνούν τις διαθέσιμες.

Η έγκαιρη ειδοποίηση του προσωπικού σε περίπτωση ανάγκης

Τόσο στην περίπτωση των επειγουσών αναγκών όσο και στην περίπτωση των φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών είναι εξαιρετικά σημαντική η ειδοποίηση των πολιτών με στόχο την μείωση των επιπτώσεών τους (π.χ. απώλεια ζωής, απώλεια περιουσίας, κλπ.)[15].

Χώρες όπως οι ΗΠΑ[16] και ο Καναδάς, αλλά και χώρες εντός και εκτός Ε.Ε. που έχουν θέσει σε λειτουργία το λεγόμενο “Reverse 112” ή “EU-Alert” (ή κάποιο ανάλογο σύστημα) έχουν συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης των πολιτών, με την Ε.Ε. να καθιστά υποχρεωτική την λειτουργία του (ή κάποιου ισοδύναμου) μέχρι τον Ιούνιο του 2022 σύμφωνα με την οδηγία 2018/1972 προς τα κράτη μέλη[17], ενισχύοντας την σημασία της έγκαιρης προειδοποίησης.

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 4 Παράδειγμα EU-Alert (Πηγή: Wikipedia[18])

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 5 Η αρχιτεκτονική του Integrated Public Alert & Warning System (IPAWS) της Αμερικάνικης FEMA (Πηγή: FEMA[19])
Παρόλα αυτά, υπάρχει χαρακτηριστικό κενό στην έγκαιρη ειδοποίηση του προσωπικού εκτάκτων αναγκών, η οποία όμως εξυπηρετεί έναν από τους βασικούς άξονες των φάσεων των εκτάκτων αναγκών και καταστροφών, αυτή της αντιμετώπισης με την εμπλοκή των υπηρεσιών.

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 6 Ο κύκλος διαχείρισης καταστροφών (Πηγή: ΕΕΤΑΑ[20])
Συγκεκριμένα στην Ελλάδα, η ειδοποίηση του προσωπικού γίνεται με πληθώρα μέσων, μερικά από τα οποία είναι φορητοί ασύρματοι, τηλεφωνικές επικοινωνίες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς δεν υπάρχει ένα κεντρικό σύστημα ειδοποίησης. Όλα τα διαθέσιμα μέσα, υστερούν σε διαφορετικές παραμέτρους.

Οι παράμετροι που μπορούν να εφαρμοστούν για την αξιολόγηση των συστημάτων έγκαιρης ειδοποίησης του προσωπικού εκτάκτων αναγκών μπορούν να προσαρμοστούν σε αυτές των συστημάτων έγκαιρης ειδοποίησης των πολιτών.
Μερικές από αυτές[21], προσαρμοσμένες για τις ανάγκες των συστημάτων ειδοποίησης του προσωπικού εκτάκτων αναγκών, είναι:

  • Γεωγραφική κάλυψη
  • Πληθυσμιακή κάλυψη
  • Υποστηριζόμενες συσκευές
  • Απαραίτητες ενέργειες για την ενεργοποίηση των μηνυμάτων
  • Αξιοπιστία
  • Γεωγραφική στόχευση
  • Επεκτασιμότητα

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 7 Παράδειγμα αναλογικού ασυρμάτου (Πηγή: BaofengRadio[22])
Από τις πλέον εξαίρετες εναλλακτικές των παραδοσιακών τρόπων είναι η χρήση εφαρμογών κινητών τηλεφώνων και υπολογιστών. Τέτοιες υπηρεσίες υπάρχουν κυρίως στο εξωτερικό, με συγκεκριμένο κόστος (ετήσιο ή ανά συσκευή), το οποίο αποτελεί σε μεγάλο βαθμό λογισμικό διαχείρισης συμβάντων και όχι ειδικά ειδοποίησης προσωπικού. Εναλλακτικά μπορεί να γίνει χρήση συστημάτων ειδοποίησης προσωπικού τα οποία μπορούν να «βαπτιστούν» και να χρησιμοποιηθούν εξυπηρετώντας τους σκοπούς μας.

Σε κάθε περίπτωση, η έλλειψη παραμετροποίησης και προσαρμογής στο Ελληνικό γενικό πλαίσιο και στις ιδιαιτερότητες στην χρήση, όπως και η γεωγραφική στόχευση, η γεωγραφική κάλυψη, η επεκτασιμότητα και οι απαραίτητες ενέργειες για την ενεργοποίηση των μηνυμάτων είναι ζητήματα τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά την χρήση τέτοιων εφαρμογών. Παρόλα αυτά, σε έκτακτες συνθήκες, το μη χείρον βέλτιστων, και σίγουρα η ύπαρξη οποιουδήποτε συστήματος από την παντελής απουσία τους είναι θεμιτή.

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 8 Παράδειγμα της εφαρμογής Active911 (Πηγή: Active911[23])

Περίπτωση χρήσης του συστήματος έγκαιρης ειδοποίησης της Εθελοντικής Ομάδας Δασοπροστασίας και Πυρόσβεσης Βάρης

Γενικά

Χωρίς να απορρίπτουμε ή να δαιμονοποιούμε τα ήδη χρησιμοποιούμενα συστήματα είναι σημαντικό να παρουσιάσουμε και ένα πιλοτικό σύστημα το οποίο αναπτύχθηκε ως συνέπεια συμβάντων στην ευρύτερη περιοχή κάλυψης του 8ου Πυροσβεστικού Σταθμού Αθηνών, στα οποία, κυρίως λόγω του χρόνου δημιουργίας των αναγκών, παρατηρήθηκε σημαντικό κενό στην ενημέρωση των εθελοντών της εθελοντικής ομάδας.

Τα κλασσικά συστήματα ειδοποίησης τα οποία αναφέραμε και παραπάνω απέτυχαν στην έγκαιρη ειδοποίηση των ατόμων, καθότι είτε δεν συνάδουν με τον επείγουσα χαρακτήρα της κατάστασης (π.χ. μέσα κοινωνικής δικτύωσης) ή ήταν δύσκολη η επικοινωνία μέσα από αυτά ενώ το συμβάν βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη (κινητά τηλέφωνα).

Ως εκ τούτου, πάρθηκε η απόφαση ανάπτυξης ενός συστήματος έγκαιρης ειδοποίησης (με το development να γίνεται in-house) το οποίο επικεντρώθηκε στα παρακάτω στοιχεία:

  • Απλότητα στην χρήση
  • Πλήρης γεωγραφική και πληθυσμιακή κάλυψη
  • Απουσία ειδικών απαιτήσεων για τις συσκευές και για την λήψη μηνυμάτων
  • Επεκτασιμότητα
  • Αξιοπιστία

Απλότητα στην χρήση

Έκτακτες συνθήκες, όπως αυτές που υπάρχουν όταν χρειάζεται άμεση ενημέρωση του προσωπικού, η απλότητα στην χρήση είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που πρέπει να αναλογιστούμε. Στοχεύοντας στην απλή σχεδίαση του UI, τα άτομα υπεύθυνα για την ενημέρωση των εθελοντών, μπορούν να το κάνουν με το άνοιγμα της εφαρμογής και το πάτημα ενός μόνο κουμπιού. Έτσι, πολύτιμος χρόνος επιστρέφει στην διαχείριση του συμβάντος αφού η ειδοποίηση των εθελοντών χρειάζεται το πολύ δυο δευτερόλεπτα.

Πλήρης γεωγραφική και πληθυσμιακή κάλυψη, αξιοπιστία

Με την χρήση του Twilio, μιας υπηρεσίας που προσφέρει επικοινωνίες νέφους, επιτυγχάνεται πλήρης γεωγραφική και πληθυσμιακή κάλυψη, αφού η ύπαρξη servers κάτω από την AWS, σε διαφορετικές περιοχές με κατάλληλα συστήματα για την επίτευξη της ασφάλειας των πληροφοριακών συστημάτων προσφέρει μεγάλο βαθμό αξιοπιστίας και κάλυψης.

Απουσία ειδικών απαιτήσεων και επεκτασιμότητα

Η εφαρμογή επικεντρώνεται στην χρήση κινητών τηλεφώνων για την άμεση ειδοποίηση. Παρόλα αυτά, η αυτοματοποίηση μέσω μιας κεντρικής τηλεφωνικής γραμμής καθιστά το σύστημα επεκτάσιμο αφού τα services του Twilio αναλαμβάνουν την μαζική και ταυτόχρονη επικοινωνία, ανεξαρτήτως παρόχου ή συσκευής. Με άλλα λόγια, για να στείλεις σήμα χρειάζεται το πάτημα ενός κουμπιού, για να λάβεις μόνο η ύπαρξη ενεργού τηλεφωνικού αριθμού.

Ο πιλότος

Το σύστημα έγκαιρης ειδοποίησης βρίσκεται σε πιλοτική φάση, με τον πρώτο πιλότο να αναμένεται να «τρέξει» κατά την αντιπυρική του 2022.

Το σύστημα προσφέρεται μόνο σε Android ενώ είναι στα σχέδια και η ανάπτυξη ενός local site για χρήση από ηλεκτρονικό υπολογιστή.

Οι κύριες λειτουργίες είναι:

  • Φωνητική ειδοποίηση εκτάκτου ανάγκης (μέσω κινητών τηλεφώνων) με trigger μέσω διαδικτύου
  • Φωνητική ειδοποίηση εκτάκτου ανάγκης (μέσω κινητών τηλεφώνων) με trigger μέσω SMS
  • SMS με trigger μέσω διαδικτύου
  • SMS με trigger μέσω SMS
  • Απευθείας SMS από τον αριθμό κινητού τηλεφώνου του ατόμου που ενεργοποιεί την επείγουσα ειδοποίηση
Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 9 Η βασική λειτουργικότητα του συστήματος

 

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 10 To UI της εφαρμογής

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 11 Το UI της εφαρμογής μετά την επιτυχημένη ειδοποίηση

Έγκαιρη ειδοποίηση προσωπικού στην περίπτωση εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών
Εικόνα 12 Η ειδοποίηση μέσω SMS

Ο ήχος στην περίπτωση φωνητικής ειδοποίησης

 

Φυσικά το λογισμικό είναι ανοιχτού κώδικα και μπορεί να βρεθεί εδώ, έτσι ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να συμβάλει με την βελτίωση της εφαρμογής. Οποιαδήποτε issues και προτάσεις για είναι καλοδεχούμενες. Ενδεικτικά, οι κάτωθι αλλαγές/βελτιώσεις έχουν προγραμματιστεί, σε περίπτωση επιτυχίας του πιλότου:

  • Εισαγωγή των αριθμών τηλεφώνου για ειδοποίηση από τις επαφές του κινητού
  • Αλλαγή του συστήματος κλήσης API με χρήση της βιβλιοθήκης Volley και αφαίρεση της κατηργημένης βιβλιοθήκης που χρησιμοποιείτε
  • Απαίτηση login για βελτίωση της ασφάλειας (παρόλο που οι βασικές παράμετροι για την λειτουργία βρίσκονται κρυπτογραφημένες)
  • Εισαγωγή κατάλληλων παραμέτρων για χρήση σε οριζόντια κατεύθυνση
  • Αλλαγή του χρησιμοποιούμενου κεντρικού αριθμού σε Ελληνικό (για μείωση του κόστους)
  • Εισαγωγή κουμπιού επιβεβαίωσης πριν την ολοκλήρωση μιας ενέργειας
  • Εισαγωγή ομάδων παραληπτών (π.χ. μόνο οδηγοί, μόνο μάχιμοι, κλπ.)
  • Roll-out του Website για την επείγουσα ειδοποίηση για χρήση μέσω Η/Υ
  • Βελτίωση των συνθηκών αναμονής μετά την ολοκλήρωση μιας ενέργειας για να αποφευχθούν μαζικές κλήσεις που μπορούν να δημιουργήσουν θέμα στο API.

Για το Fire.gr, Παναγιώτης Κοιλάκος

Παραπομπές

  • [1] https://www.oxnard.org/the-difference-between-emergency-and-disaster/
  • [2] https://web.archive.org/web/20070606230917/https://www.ukresilience.info/upload/assets/www.ukresilience.info/15mayshortguide.pdf
  • [3] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1291330/#:~:text=Disasters%20are%20divided%20into%202,%2C%20explosions%2C%20and%20transportation%20accidents.
  • [4] https://www.cred.be/downloadFile.php?file=sites/default/files/DisCatClass_264.pdf
  • [5] https://www.ncdc.noaa.gov/billions/
  • [6] https://labtect.geol.uoa.gr/pages/lekkase/PDF%20Files/fysikes_katastrofes.pdf
  • [7] https://gfmc.online/intro/Sendai-Int-Governmental-Classification-Manmade-Hazards-June-2016.pdf
  • [8] https://www.monroecounty-fl.gov/904/Man-Made-Disaster
  • [9] https://www.researchgate.net/publication/235269944_Landslide_management_Concept_and_philosophy
  • [10] https://www.eetaa.gr/ekdoseis/pdf/137.pdf
  • [11] https://glidenumber.net/glide/public/search/search.jsp
  • [12] https://en.wikipedia.org/wiki/MS_Express_Samina
  • [13] https://en.wikipedia.org/wiki/2007_Greek_forest_fires
  • [14] https://apps.who.int/disasters/repo/7656.pdf
  • [15] https://www.civicplus.com/blog/ps/why-every-community-needs-an-emergency-mass-notification-system
  • [16] https://training.fema.gov/emiweb/downloads/is7unit_5.pdf
  • [17] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018L1972
  • [18] https://en.wikipedia.org/wiki/EU-Alert
  • [19] https://emilms.fema.gov/is_0247b/groups/24.html
  • [20] https://www.eetaa.gr/ekdoseis/pdf/137.pdf
  • [21] https://berec.europa.eu/eng/document_register/subject_matter/berec/regulatory_best_practices/guidelines/9286-berec-guidelines-on-how-to-assess-the-effectiveness-of-public-warning-systems-transmitted-by-different-means
  • [22] https://www.baofengradio.com/collections/analog
  • [23] https://www.active911.com/
(Visited 103 times, 1 visits today)

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*


Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.