Μέρος I – Υδροδοτικά Δίκτυα

 

 
Του Σκρουμπέλου Γιώργου (Μηχανικού Ασφαλείας)

Το νερό είναι το βέλτιστο κατασβεστικό υλικό σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχει άφθονο στη φύση, χρειάζεται ελάχιστη επεξεργασία, αποθηκεύεται εύκολα και οι ιδιότητές του εξασφαλίζουν τη γρήγορη κατάσβεση μιας πυρκαγιάς τουλάχιστον στα αρχικά της στάδια. Η διαχείριση του νερού για πυροσβεστικούς λόγους και για την πλειοψηφία των εφαρμογών γίνεται με δίκτυα σωληνώσεων δύο τύπων :

Α. Υδροδοτικά δίκτυα
Β. Δίκτυα καταιονητήρων

ΤΟ ΝΕΡΟ ΩΣ ΚΑΤΑΣΒΕΣΤΙΚΟ ΜΕΣΟ

Πριν αναφερθούμε στα δίκτυα αυτά, ας κάνουμε μια σύντομη αναφορά στον τρόπο που λειτουργεί το νερό κατασβεστικά όσο και αυτό εάν θεωρείται προφανές :
Το νερό χαρακτηρίζεται από τη μεγαλύτερη θερμοχωρητικότητα από όλα τα υπόλοιπα υγρά υπό κανονικές συνθήκες. Αυτό απλά σημαίνει ότι για να ανέβει η θερμοκρασία του απορροφά τα μεγαλύτερα δυνατά ποσά θερμότητας από το περιβάλλον με συνέπεια να θερμαίνεται ενώ συγχρόνως το περιβάλλον ψύχεται.

Εάν θυμηθούμε ότι μια πυρκαγιά για να συντηρηθεί χρειάζεται ( εκτός από καύσιμο και οξυγόνο ) και συγκέντρωση μεγάλων ποσών θερμότητας, τότε κατανοούμε την ευεργητική επίδραση του νερού στην κατάσβεση μιας πυρκαγιάς :
Tο νερό ενεργεί ως ψυκτικό μέσο απορροφώντας περισσότερο από κάθε άλλο κατασβεστικό υλικό μεγάλα ποσά θερμότητας από το περιβάλλον μιας πυρκαγιάς.
Όταν η θερμοκρασία του νερού φτάσει στο σημείο (θερμοκρασία) εξάτμισής του τότε μετατρέπεται σε ατμό απορροφώντας επίσης μεγάλα ποσά θερμότητας αν και η θερμοκρασία του κατά την εξάτμιση παραμένει σταθερή.

Πώς όμως μπορούμε να εκμεταλευτούμε αυτή την ιδιότητα του νερού στο μέγιστο δυνατό βαθμό ώστε να μπορέσουμε να ψύξουμε αποτελεσματικά το θερμό περιβάλλον μιας εξελισσόμενης πυρκαγιάς ;

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε μία απλή αρχή της φυσικής, η οποία εφαρμόζεται και στη συγκεκριμένη περίπτωση. Τα ποσά θερμότητας που εκλύονται κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς μεταφέρονται μέσω του περιβάλλοντος το συμβάν αέρα και κατά την κατάσβεση προσλαμβάνονται από τη μάζα του νερού που καταιωνίζει τον αέρα.

Το φαινόμενο αυτό, αν και δεν είναι άμεσα ορατό, λειτουργεί ως εξής :

Η επιφάνεια του νερού που έρχεται σε επαφή με τον αέρα απορροφά τη θερμότητά του και τον ψύχει. Aρα, όσο μεγαλύτερη είναι η επιφάνεια του νερού που έρχεται σε επαφή με τον προς ψύξη αέρα, τόσο ταχύτερη κατάσβεση έχουμε. Αυτό τεχνικά μεταφράζεται ότι το ζητούμενο είναι η μάζα του εκτοξευόμενου προς το περιβάλλον της πυρκαγιάς νερού να βρίσκεται σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο διασκορπισμό, ήτοι χωρισμένο σε όσο το δυνατό μικρότερα σταγονίδια.

Αυτό βέβαια είναι επιθυμητό για τις περιοχές του συμβάντος στις οποίες επιθυμούμε ψύξη του περιβάλλοντος, αλλιώς θα μπορούσε κανείς να οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι η πυρκαγιά καταπολεμάται μόνο με την ψύξη πράγμα το οποίο δεν είναι σωστό.

Για παράδειγμα, ο λεπτός διασκορπισμός δεν είναι επιθυμητός στις περιοχές εκείνες μιας πυρκαγιάς όπου τα ποσά της εκλυόμενης θερμότητας είναι τόσο υψηλά που τυχόν επαφή τους με σταγονίδια θα έχει σαν αποτέλεσμα αρχικά μία αμελητέα ψύξη λόγω εξάτμισης, η υπερθέρμανση όμως του εξατμισμένου νερού μπορεί να οδηγήσει σύντομα στη διάσπασή του σε οξυγόνο και υδρογόνο με αποτέλεσμα το κατασβεστικό αυτό μέσο να τροφοδοτεί τελικά τη φωτιά με καύσιμη ύλη!

Στις περισσότερες εφαρμογές όμως, όπως σε αυτές που αναφερόμαστε σε αυτό το άρθρο, το νερό δρα ως ψυκτικό μέσο και συνεπώς ο διασκορπισμός είναι επιθυμητός.

Α. ΥΔΡΟΔΟΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

Τα υδροδοτικά δίκτυα είναι κυρίως δίκτυα σωληνώσεων τα οποία καταλήγουν σε υδροστόμια συνήθης 1″ – 2 ½».

Το νερό πρέπει να καταλήγει εκεί με μία ελάχιστη δυναμική πίεση 4,5 bar ώστε η εκτόξευση του νερού να εξασφαλίζει το απαραίτητο βεληνεκές για να μπορεί η κατάσβεση να γίνεται από ασφαλή απόσταση.

Η απαιτούμενη ευελιξία μετακίνησης του τελικού σημείου απελευθέρωσης του νερού εξασφαλίζεται με εύκαμπτες σωλήνες 20 m ή 25 m.

Τα υδροδοτικά δίκτυα :

  • Ενεργοποιούνται χειροκίνητα.
  • Απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες νερού.
  • Αντιμετωπίζουν όλων των ειδών τις πυρκαγιές ( με εξαίρεση τις ηλεκτρικές και την ευφλέκτων υγρών για τις οποίες χρειάζονται ειδικές τεχνικές ).
  • Λόγω της χειρωνακτικής διαχείρισής τους μπορεί να επενεργήσουν είτε απευθείας στην εστία της πυρκαγιάς, με την επιφύλαξη του προήγουμενου σημείου, είτε στο περιβάλλον της πυρκαγιάς ψύχοντάς το.

Ο εξοπλισμός διαχείρισης του ύδατος στα υδροδοτικά δίκτυα συγκρατεί την Πυροσβεστική Φωλιά και περιλαμβάνει :

  • Ένα μεταλλικό ερμάριο με ατέρμον εξέλικτρο.
  • Την εύκαμπτη σωλήνα με δύο ταχυσύνδεσμους στα άκρα.
  • Το ακροφύσιο εκτόξευσης με τον αντίστοιχο ταχυσύνδεσμο ( αυλός ).
  • Τον αντίστοιχο ταχυσύνδεσμο στο στόμιο της υδροληψίας.
  • Μία βαλβίδα διακοπής.

Τον όρο πυροσβεστικό ερμάριο δε θα τον εξετάσουμε εδώ. (Για περισσότερες λεπτομέρειες που ξεφεύγουν το αντικείμενο του παρόντος άρθρου, ο αναγνώστης μπορεί να καταφεύγει στην ΤΟΤΕΕ 2451/86, σελ. 12 – 20 ).

Οι συνήθεις οδηγίες για τα υδροδοτικά δίκτυα είναι :

  1. Να είναι τοποθετημένα σωστά.
  2. Να βρίσκονται σε άψογη κατάσταση.
  3. Να είναι προσπελάσιμα.
  4. Να είναι επισεσημασμένα.
  5. Το προσωπικό να είναι εκπαιδευμένο στη χρήση τους.

Αυτές όμως οι οδηγίες δεν είναι επαρκείς. Κατωτέρω αναλύουμε περαιτέρω τις απαιτήσεις οι οποίες πρέπει να πληρούνται για να καθίστανται τα πυροσβεστικά υδροδοτικά δίκτυα αποτελεσματικά και να παραμείνουν αποτελεσματικά όταν κληθούν να ενεργοποιηθούν για την προστασία ανθρώπινων ζωών και περιουσιακών στοιχείων.

1. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ

1α. Ύψος τοποθέτησης

(από την ΤΟΤΕΕ 2451/86 προβλέπεται μόνο για τη βαλβίδα διακοπής ύψος 0,80 – 1,50 m )
Το ύψος τοποθέτησης τόσο του ερμαρίου όσο και της βαλβίδας διακοπής πρέπει να είναι τέτοιο ώστε,
(α) η διαχείριση της ανεπτυγμένης εύκαμπτης σωλήνας να γίνεται με άνεση και
(β) η ανεπτυγμένη εύκαμπτη σωλήνα να μη δημιουργεί τέτοια γωνία στο σημείο της υδροληψίας ( «τσάκισμα» ) που να εμποδίζει τη ροή του νερού προς το ακροφύσιο ( βλ. σχ. 1 ).

1β. Θέση ερμαρίου

Το ερμάριο θα πρέπει να είναι τοποθετημένο έτσι ώστε η πόρτα του να ανοίγει προς το στόμιο υδροληψίας για γρηγορότερη σύνδεση ( βλ. σχ. 2 ). Ο κρουνός υδροληψίας θα πρέπει πάντα να τοποθετείται προς την πλευρά προς την οποία αναμένεται να αναπτυχθεί η πυρκαγιά και να μην εμποδίζεται από άλλα φυσικά εμπόδια όπως πόρτες, το ερμάριο κλπ ( βλ. σχήματα 3, 4 )

Σε περίπτωση που για αισθητικούς λόγους, το πυροσβεστικό ερμάριο τοποθετηθεί σε εσοχή ή άλλο ερμάριο, οι πόρτες του πυροσβεστικού ερμαρίου θα πρέπει να ανοίγουν τόσο ώστε να επιτρέπουν την εύκολη σύνδεση του εύκαμπτου σωλήνα στην υδροληψία και την πλήρη ανάπτυξή του χωρίς φυσικά εμπόδια όπως πχ. τα φύλλα του επιπρόσθετου ερμαρίου τα οποία πρέπει να εξασφαλίζουν με μηχανισμούς ταχείας ασφάλισης στην ανοιχτή θέση.



Στην περίπτωση που η πυροσβεστική φωλιά είναι τοποθετημένη σε τέτοια θέση ώστε σε περίπτωση συμβάντος να είναι πιθανόν η πυρκαγιά να αναπτυχθεί αμφίπλευρα, τότε είτε η πρόσθηκη επιπρόσθετου ερμαρίου θα πρέπει να απαγορεύται είτε θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα φύλλα του επιπρόσθετου ερμαρίου θα ανοίγουν 1800 και θα ασφαλίζουν με μηχανισμούς ταχείας ασφάλισης στην ανοιχτή θέση (βλ. σχ. 5, 6 & 7, 8 ).

Η ύπαρξη επιπρόσθετου ερμαρίου θα μπορούσε να καταργήσει το πυροσβεστικό ερμάριο μόνο εφόσον διασφαλιζόταν η προστασία του εύκαμπτου σωλήνα από άλλους παράγοντες όπως αντίξοες συνθήκες περιβάλλοντος, τρωκτικά, έντομα, ερπετά κλπ.




2. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

2α. Αντοχή/Κατασκευή ερμαρίου
Επειδή κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος ο παράγων χρόνος είναι σημαντικός, θα πρέπει η επιλογή των ερμαρίων να είναι τέτοια ώστε η πόρτα να εφαρμόζει μεν καλά, αλλά ο χειρισμός της να είναι εύκολος. Δυστυχώς η ποιότητα των κυκλοφορούντων ερμαρίων στο εμπόριο είναι τόσο χαμηλή ώστε τις περισσότερες φορές η ελάχιστη μηχανική καταπόνηση να προκαλεί εύκολα στρεβλώσεις στο ερμάριο με αποτέλεσμα ο χειρισμός της πόρτας να είναι δύσκολος έως αδύνατος. Το σωστό θα είναι να προδιαγράφεται τόσο το πάχος του ελάσματος κατασκευής όσο και η απαίτηση για νευρώσεις στο εσωτερικό των θυρών. Τέλος, τα κλείστρα θα πρέπει να είναι εξωτερικά και σταθερά συνδεδεμένα με το έλασμα της πόρτας με τέτοιον τρόπο ώστε ο χειρισμός της λαβής να είναι εύκολος, ασφαλής για το χέρι του χειριστή και να διασφαλίζει εύκολο άνοιγμα της πόρτας ακόμα και αν για κάποιους λόγους ( παραμόρφωση, οξείδωση ) παρουσιάσει δυσκολίες.

2β. Επικαλύψεις ερμαρίου
Οι χρωστικές επικαλύψεις θα πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να διασφαλίζουν αυξημένη μηχανική αντοχή. Ιδιαίτερες προδιαγραφές θα πρέπει να εκπονούνται για ερμάρια που πρόκειται να εκτεθούν σε αντίξοες συνθήκες ( εξωτερικοί χώροι, καιρικές συνθήκες, θαλάσσιο περιβάλλον, αναθυμιάσεις χημικών ουσιών κλπ. ).

2γ. Συντήρηση ερμαρίου
Στους βιομηχανικούς χώρους, τα πυροσβεστικά ερμάρια θα πρέπει να ελέγχονται εβδομαδιαία για την καλή λειτουργία τους και για τυχόν απρόβλεπτες φθορές. Στους γραφειακούς χώρους, οι επιθεωρήσεις μπορεί να είναι μηνιαίες.

2δ. Αντοχή εύκαμπτου σωλήνα
Οι εύκαμπτοι σωλήνες έχουν όριο ζωής και η προμήθειά τους δεν συνεπάγεται ότι η κατάστασή τους παραμένει η ίδια εάν δεν χρησιμοποιηθούν. Η εσωτερική επικάλυψη από ελαστικό υλικό, τα σημεία σύνδεσης τους στους ταχυσυνδέσμους με σφιγκτήρες καθώς και οι ραφές τους παρουσιάζουν σημαντική υποβάθμιση με το χρόνο, ιδιαίτερα εάν εκτίθενται σε θερμοκρασιακά άκρα, σκόνη, υγρασία, μηχανικές καταπονήσεις κλπ. Σε περίπτωση που οι σωλήνες χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να απλώνονται και να στεγνώνουν σε κατάλληλο περιβάλλον.

2ε. Επιθεωρήσεις
Η επιθεώρηση των εύκαμπτων σωλήνων θα πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον 3μηνιαίες, κατά τη διάρκεια δε αυτών θα πρέπει δειγματοληπτικά να τίθενται υπό πίεση 10 bar και να ελέγχονται για τυχόν διαρροές ( βλ. και ΤΟΤΕΕ ). Κάθε εύκαμπτος σωλήνας θα πρέπει να ελέγχεται τουλάχιστον μία φορά κατ΄έτος. Σε περίπτωση που διαπιστωθούν διαρροές οι σωλήνες πρέπει να αντικαθίστανται άμεσα.

3. ΠΡΟΣΒΑΣΗ

Τα ερμάρια πρέπει να είναι και να παραμένουν προσβάσιμα και η αποθήκευση υλικών απαγορεύται στο χώρο μπροστά τους έστω και προσωρινά. Παραβίαση αυτού του κανόνα σε μία επιχείρηση πρέπει να συνεπάγεται αυστηρές διοικητικές κυρώσεις.

4. ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Όλες οι πυροσβεστικές φωλιές θα πρέπει να φέρουν τα εξής σήματα :

 

σε ύψος άνω των 2 m ώστε να είναι ορατά από απόσταση ακόμα και πίσω από εμπόδια.

5. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η διαχείριση του υδροδοτικού δικτύου και πιο συγκεκριμένα του εύκαμπτου σωλήνα δεν είναι αυτονόητη και οι Ομάδες Πυρασφάλειας οι οποίες είναι επιφορτισμένες από το έργο
θα πρέπει να εκπαιδεύονται ανά 6μηνο στη χρήση των Π/Φ με πραγματικές βολές ύδατος.

5.1. ΚΑΤΑΣΒΕΣΗ

Για να εκτελεστεί μία βολή ύδατος όμως πρέπει να ακολουθηθεί η ακόλουθη διαδικασία.:

ΒΗΜΑ  Η Ομάδα Πυρασφάλειας θα πρέπει να αποτελείται από τουλάχιστον 4 άτομα ( ΟΠ1, ΟΠ2, ΟΠ3 και ΟΠ4 ), με τις εξής αρμοδιότητες :

ΟΠ1 = Υπεύθυνος Βάνας ( ΥΒ )
Είναι υπεύθυνος για το χειρισμό της βάνας υδροληψίας.

ΟΠ2
Υπεύθυνος Επικοινωνίας Είναι υπεύθυνος για τη διατήρηση της επικοινωνίας μεταξύ του ΟΠ1 και των ΟΠ3 και ΟΠ4 που επιδίδονται στην κατάσβεση.

ΟΠ3
Βοηθός Χειριστή Αυλού Είναι υπεύθυνος για τη σταθεροποίηση του εύκαμπτου σωλήνα κατά την κατάσβεση και εναλλάσσεται με τον ΟΠ4.
Επίσης, επικοινωνεί με τον ΟΠ2 για οποιοδήποτε θέμα προκύψει.

ΟΠ4
Χειριστής Αυλού Είναι υπεύθυνος για την κατεύθυνση της δέσμης νερού προς την περιοχή του συμβάντος και εναλλάσσεται με τον ΟΠ3.

ΒΗΜΑ 1 ( βλ. σχ. 9 – 1 )

Η Ομάδα Πυρασφάλειας ( ΟΠ1 έως ΟΠ4 ) πλησιάζει τον εξοπλισμό.

ΒΗΜΑ 2 ( βλ. σχ. 9 – 2 )

Ο ΟΠ2 ανοίγει την πόρτα του ερμαρίου (α), βγάζει το εξέλικτρο (β) και παραδίδει στον ΟΠ4 τον αυλό (γ).

ΒΗΜΑ 3 ( βλ. σχ. 9 – 3 )

Ο ΟΠ4 συνδέει τον αυλό και κατευθύνεται προς το συμβάν (α). Ο ΟΠ3 παραλαμβάνει τον ένα ταχυσύνδεσμο Α από το εξέλικτρο και ακολουθεί τον ΟΠ4 (β). Ο ΟΠ1 παραλαμβάνει τον άλλο ταχυσύνδεσμο Β από το εξέλικτρο (γ) και τον συνδέει στον αντίστοιχο της υδροληψίας (δ). Ο ΟΠ2 διευκολύνει την ανάπτυξη του εύκαμπτου σωλήνα.

ΒΗΜΑ 4 ( βλ. σχ. 9 – 4 )

Στο χρόνο αυτό η Ομάδα Πυρασφάλειας διατάσσεται σε ετοιμότητα για ενέργεια. Ο ΟΠ4 ανοίγει πλήρως τον αυλό (α) ενώ ο ΟΠ3 ασφαλίζει τον εύκαμπτο σωλήνα κρατώντας τον σταθερά. Ο ΟΠ4 δίδει το σύνθημα για άνοιγμα της βαλβίδας το οποίο μεταβιβάζει ο ΟΠ2 στον ΟΠ1.

ΒΗΜΑ 5 ( βλ. σχ. 9 – 5 )

Ο ΟΠ1 ανοίγει σταδιακά τη βάνα υδροληψίας (α) μέχρι να εξασφαλιστεί η πλήρης παροχή. Όταν η βάνα «τερματίσει» ο ΟΠ1 τη στρέφει ελαφρά προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι ΟΠ3 και ΟΠ4 επιδίδονται στην κατάσβεση. Ο ΟΠ2 επιτηρεί τον εύκαμπτο σωλήνα ώστε να μη δημιουργηθούν εμπόδια στη ροή του νερού και λειτουργεί και ως επικοινωνιακός κρίκος μεταξύ του ΟΠ1 και των ΟΠ3/ΟΠ4.

5.2. ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΒΕΣΗ

ΒΗΜΑ 1 ( βλ. σχ. 10 1′ )

Ο ΟΠ1 κλείνει την παροχή νερού (α) και αποσυνδέει τον ταχυσύνδεσμο Β (β). Ο ΟΠ4 αποσυνδέει το ακροφύσιο από τον ταχυσύνδεσμο Α (γ) και τον επανατοποθετεί στην ΠΦ (δ). Οι ΟΠ2 και ΟΠ3 παραλαμβάνουν τους ταχυσυνδέσμους (Β) και (Α) αντίστοιχα (ε).

ΒΗΜΑ 2 ( βλ. σχ. 10 2′ )

Ο ΟΠ1 σηκώνει ψηλά τον ταχυσύνδεσμο (Β) ενώ ο ΟΠ3 κρατά χαμηλά στο έδαφος τον ταχυσύνδεσμο (Α) ώστε ο υπό κλίση εύκαμπτος σωλήνας (ΑΒ) να εκκενωθεί από το περιεχόμενο νερό. Οι ΟΠ2 και ΟΠ4 στραγγίζουν τον εύκαμπτο σωλήνα από τυχόν υπολείμματα νερού.

ΒΗΜΑ 3

Ο εύκαμπτος σωλήνας παραμένει ανεπτυγμένος για τουλάχιστον 48 ώρες σε κατάλληλες συνθήκες για να στεγνώσει.

ΒΗΜΑ 4 ( βλ. σχ. 10 3′ )

Ο εύκαμπτος σωλήνας διπλώνεται στη μέση και τυλίγεται στο εξέλικτρο.




Σημείωση :

1) Από τα ανωτέρω φαίνεται πόσο σημαντικό είναι η βαλβίδα διακοπής να είναι τύπου σύρτη – διακόπτη ( ρυθμιστική ) ώστε να ελευθερώνει σταδιακά την παροχή ύδατος και όχι σφαιρική όπως μερικές φορές επιλέγεται από τους κατασκευαστές. Εάν η απελευθέρωση της ροής γίνει από τον ΟΠ1 απότομα, τότε υπάρχει κίνδυνος η ξαφνική απελευθέρωση της πίεσης στο ελεύθερο άκρο του εύκαμπτου σωλήνα με τον αυλό να δημιουργήσει τάσεις οι οποίες προκαλούν απότομη οφιοειδή κίνηση όλης της εύκαμπτης σωλήνωσης (ΑΒ) με κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού των ΟΠ3 και ΟΠ4 που επιχειρούν την κατάσβεση λόγω της πιθανής ανεξέλεγκτης κίνησης του αυλού.

2) Θα πρέπει να αποφεύγεται η τοποθέτηση τυφλής τάπας στις υδροληψίες των ΠΦ διότι σε περίπτωση μικροδιαρροών στο σωλήνα, μεταξύ της βάνας (Β) και της τάπας (Τ) ( βλ.σχ.11 ) αναπτύσσεται σταδιακά πίεση ίση με τη στατική πίεση του δικτύου με αποτέλεσμα να μην αφαιρείται εύκολα η τάπα (Τ) για χρήση της υδροληψίας. Επιπλέον, στην περίπτωση που η τάπα αφαιρεθεί, υπάρχει κίνδυνος απότομης εκτόξευσης του νερού που έχει συγκεντρωθεί στο χώρο αυτό της σωλήνωσης με πιθανό τραυματισμό του χρήστη.

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*


Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.