Ο Μάιος μας έφτασε εμπρός βήμα ταχύ το δάσος να γλυτώσουμε από τη καταστροφή

 

9/5/2012

Παραφράζοντας το γνωστό δίστιχο ήθελα να τονίσω την βοήθεια που προσέφερε το Ελληνικό δάσος στον Ελληνικό πολιτισμό διαχρονικά.
«Τα ξύλινα τοίχοι θα σώσουν τας Αθήνας» απάντησε το Μαντείο των Δελφών το 480 π.Χ. πριν τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας και από τότε βοήθησε να χτιστούν ναοί και άλλα μνημεία, πέρασε πολέμους και καταστροφές, προστάτευσε τον πληθυσμό από διώξεις μέχρι που η «ευημερούσα» σημερινή κοινωνία μας το απειλεί με αφανισμό τόσο από άγνοια όσο και από αδιαφορία.
3.500 χρόνια δασικών πυρκαγιών και δεν ξέρουμε να ζούμε με αυτές. Πριν από μερικά χρόνια ένας από τους επιφανέστερους Δασολόγους, γνώστης των Ελληνικών Οικοσυστημάτων, ο καθηγητής Σ. Ντάφης, όταν ρωτήθηκε τι πρέπει να κάνουμε μετά από μια δασική πυρκαγιά απάντησε απλά «να προστατέψουμε την έκταση από καταπατητές και βοσκή».

Το «μεσογειακό δάσος» παρόλο που αποτελείται από όντα χωρίς εγκέφαλο ανέπτυξε τεράστια θέληση για επιβίωση και γι αυτό μάζεψε κοντά του αείφυλλα και σκληρόφυλλα δένδρα ώστε να κάνουν τη μέγιστη οικονομία νερού, στη χώρα με τα θερμά – ξηρά καλοκαίρια και τους μέτρια βροχερούς – ήπιους χειμώνες. Έχει όμως και πυκνούς θάμνους για να βοηθά τη βλάστηση των νέων σπόρων αφενός αλλά που δεν αφήνουν τα φυτά να κάνουν ρίζες, έτσι μια και δεν διαθέτει άλλο τρόπο αραίωσης …καίγεται, από φυσικές αιτίες, αν δεν υπήρχε ο άνθρωπος, κάθε 100 – 150 χρόνια.

Αλλά και μπροστά στη φωτιά ανέπτυξε αμυντικούς μηχανισμούς με δένδρα που αλλά έχοντας παχύ φλοιό, άλλα σκληρό φλοιό, άλλα ρίχνοντας τα κλαδιά τους όταν βρίσκονται κοντά στο έδαφος, άλλα έχοντας φλοιό πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία. Άλλα αδιαφόρησαν αν καούν αλλά οι ρίζες τους είχαν αντίθετη γνώμη και ξαναξεκινούν το κύκλο της ζωής.
Θα ήταν λύση η υπερπροστασία τους; Θα κατέληγαν μήπως πνιγμένα όπως το βρέφος στα χέρια της μάνας που το σφίγγει όλο και περισσότερο για να το προστατεύσει από το κρύο;

Η συμπεριφορά του δάσους δεν άλλαξε μέσα στους αιώνες η συμπεριφορά του ανθρώπου όμως; Δεν κυκλοφορούν πια ξυλοκόποι, ρητινοσυλλέκτες, βοσκοί, μελισσοκόμοι, κυκλοφορούν αδιάφοροι (;) «αθλητές» που μένοντας σε πολυκατοικίες έχουν στο βάθος του μυαλού τους «το οικοπεδάκι με θέα». Οι «νεο-παρά-δασικοί» κάτοικοι νόμιμοι ή παράνομοι θέλουν το δάσος αλλά και την ψησταριά με τις καύτρες και την οξυγονοκόλληση για τα κάγκελα.

Ο κος Γ. Ξανθόπουλος (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.*) τις ονομάζει «Wild land – Urban Interface (WUI)» Ζώνες μίξης Οικισμών – Δασών. Οι πυρκαγιές σε αυτές τις ζώνες άρχισαν να παρουσιάζονται το 1960 στη Καλιφόρνια και από τη δεκαετία του 1980, σαν ιδιαίτερο πρόβλημα, σταδιακά σε όλες τις πυρόπληκτες περιοχές του αναπτυγμένου κόσμου, συνεχίζει δε επισημαίνοντας διάφορους τύπους WUI και τις ιδιομορφίες του κάθε τύπου ξεχωριστά όπως Παραδοσιακά χωριά με μειωμένο πληθυσμό, Οικισμοί πρώτης κατοικίας, Οικισμοί παραθεριστικής κατοικίας, Τουριστικές υποδομές, βιομηχανικές υποδομές.

Το σύνηθες σκεπτικό «εμπρηστές», αν και στατιστικά οι πιθανοί εμπρησμοί δεν ξεπερνούν το 18%, το υπόβαθρο του σκεπτικού, οι καταπατητές της Αττικής γης (γύρω στους 300 οικοδομικούς συνεταιρισμούς ξεφύτρωσαν με το που δημοσιεύτηκε ο Ν. 998/79), που έγινε καλή καραμέλα στο στόμα των κρατικών υπηρεσιών σε κάθε αποτυχία αντιπυρικών μέτρων.

Ο καταγγέλλων τον ανώνυμο περιπατητή είναι ο ίδιος που καίει χόρτα με 6 – 7 Μποφώρ και 35ο θερμοκρασία. Γιατί; Διότι δεν έχει την κατάλληλη πληροφόρηση ή αν θέλετε παιδεία. Γι αυτό δεν κάναμε και εξακολουθούμε να μην κάνουμε τίποτα.
Κάποια στιγμή και με συνοπτικές διαδικασίες το Πυροσβεστικό Σώμα αναλαμβάνει και τη δασοπυρόσβεση με νέους ανθρώπους, νέες τεχνικές, νέες νοοτροπίες αφήνοντας όμως στην άκρη ανεκμετάλλευτο ένα τεράστιο πυροσβεστικό δυναμικό, τους ξυλοκόπους, που έχουν την ικανότητα να ανοίγουν αντιπυρικές ζώνες παντού και μαζί την πείρα των δασικών υπαλλήλων.

Χάθηκε ο συνδυασμός «τσεκούρι – πριόνι μέσα στο δάσος», «μάνικα – νερό έξω από το δάσος» και την αεροπυρόσβεση για να αναστέλλει την ένταση της φωτιάς. Οι δασικοί έσβηναν τις φωτιές μέσα στα δάση και οι πυροσβέστες προστάτευαν ζωές και περιουσίες. Τότε καίγονταν ένα – δυο σπίτια τώρα καίγονται οικισμοί. Στο σημείο αυτό επανέρχομαι στο κο Ξανθόπουλο για ένα άλλο φαινόμενο το οποίο σχετικά πρόσφατα απέκτησε όνομα οι «μεγαπυρκαγιές» (megafires) δηλαδή πυρκαγιές με χαρακτηριστικά τέτοια που μαίνονται εκτός ελέγχου ανεξάρτητα με την ποσότητα και την ποιότητα πυροσβεστικών μέσων. Πάντα υπήρχαν αλλά τα τελευταία χρόνια κάνουν συχνά την εμφάνισή τους.

Όσο αυξάνουν οι δαπάνες δασοπυρόσβεσης τόσο αυξάνουν και οι καταστροφές, αποτέλεσμα ενός κακού δασοπροστατευτικού συστήματος που είναι διασπασμένο, κακά συντονισμένο και αναποτελεσματικό. Έχουμε μπερδέψει – ταυτίσει δύο συμπληρωματικές συνιστώσες την δασοπυρόσβεση και την πυροπροστασία.

Και σαν να μην έφταναν αυτά πάρε και τον χωρίς αρχή και τέλος τηλεοπτικό κανιβαλισμό για να χεις. Μετατρέψαμε τον «κλαροφόρο» με σαγιονάρα και σορτσάκι από ανόητο, πυροσβεστικά αμόρφωτο και επικίνδυνο για τον εαυτό του άτομο, σε λαϊκό ήρωα και την απίστευτη μπουρδολογία «υπευθύνων», σε σημαντικές δηλώσεις. «Πιασάρικες» ειδήσεις βλέπεις με σεξ και αίμα.

Η αδιαφορία του κρατικού μηχανισμού για παροχή εκπαίδευσης και εξοπλισμού στις εθελοντικές ομάδες εγκληματική, αλλά που το θάρρος να απαγορεύσει τη δράση τους.
Αλλά και μετά τη φωτιά τι;
Αντιπλημμυρικά – αντιδιαβρωτικά με τα γνωστά κορμοπλέγματα, δηλαδή τοποθέτηση εύφλεκτης καύσιμης ύλης ώστε η επόμενη φωτιά να έχει σίγουρη την ολοκληρωτική από-δάσωση.

Αναδασώσεις ποσοτικές με ότι βρούμε στο φυτώριο, για προβολή του Υπουργού, του …, του …, ποιοτικές όμως; Ανάμεσα στα πεύκα ο πυράκανθος είναι «Ιν» πώς να το κάνουμε. Ε!! μην είμαστε και πλεονέκτες.

Αδιαφορία για πυρκαγιές σε υψόμετρο άνω των 600 – 700 μέτρων που έχουν αυξητικές τάσεις λόγω των κλιματικών αλλαγών με την προσχώρηση πλέον εύφλεκτων ειδών χλωρίδας και αντίστοιχη μελέτη για το πώς η φύση κάνει τη δουλειά της.

Τέλος δεν ξεχνάνε και την ακατάσχετη υποσχεσιολογία για δασικούς χάρτες από τη δεκαετία του 80.
Πολλά είπα για να φτάσω στο ότι ο ενημερωμένος πολίτης είναι ο ενεργός πολίτης αν και μάλλον η πολιτεία θέλει και σε αυτό το θέμα τον πολίτη φοβισμένο, τον πολίτη στον καναπέ.
Πολλά είπα για να φτάσω στο ότι η μόνη ίσως προστασία είναι η αποκομιδή της βιομάζας που συσσωρεύεται μέσα στο μεσογειακό δάσος, το οποίο δεν έχει την δυνατότητα να την «απορροφήσει» και το νομικό πλαίσιο του την επιβάλλει ώστε να καεί.

Με ιδέα από μελέτη του Π. Κωνσταντινίδη. Ερευνητή του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

  • Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας.

    Για το Fire Rescue News, Χ. Ζαφειρίου

  • Κάντε το πρώτο σχόλιο

    Υποβολή απάντησης

    Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


    *


    Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.