Μεγάλα ατυχήματα μεταφορών

 

10/6/2013

Τα μεγάλα αεροπορικά, σιδηροδρομικά, ναυτικά αλλά και οδικά ατυχήματα μοιάζουν διότι προκαλούνται από μέσα που μεταφέρουν πολλούς ανθρώπους ή μεγάλες ποσότητες εμπορευμάτων. Είναι ατυχήματα που προκαλούν άμεσες ή έμμεσες ζημιές τόσο στον άνθρωπο όσο και στο περιβάλλον γύρω από τον τόπο του ατυχήματος
Οι συνέπειες των ατυχημάτων αυτών πολλαπλασιάζονται όταν πολλοί ίδιοι ή διαφορετικοί τύποι οχημάτων ή μεταφορικών μέσων εμπλέκονται ή όταν χτυπήσουν κτίρια ή εγκαταστάσεις ή περιέχουν ουσίες που είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο και το περιβάλλον (χωριά, αποθήκες, σιδηροδρομικούς σταθμούς, αεροδρόμια, κλπ.).

2. Προληπτικά και προστατευτικά μέτρα

Λόγω των διαφορετικών μέσων και συστημάτων μεταφοράς, και ως εκ τούτου των συνθηκών κάτω τις οποίες ένα ατύχημα μπορεί να συμβεί, είναι συχνά αδύνατο να εξασφαλιστεί η προστασία και η άμεση διάσωση του πληρώματος και των επιβατών. Κατά συνέπεια, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην πρόληψη και στη συνέχεια στην επιτάχυνση των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
Για το σκοπό αυτό χρειάζεται οργάνωση της επιτήρησης της κυκλοφορίας και συστήματα προειδοποίησης, καθώς και η καθιέρωση εξειδικευμένων σχεδίων έκτακτης ανάγκης και διάσωσης που να καλύπτουν διάφορους πιθανούς κινδύνους που δεν μπορούν να εντοπιστούν εκ των προτέρων. Θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να προετοιμαζόμαστε εκ των προτέρων από τις υπηρεσίες ασφαλείας των εταιρειών μεταφοράς, οι οποίες οφείλουν να συνεργάζονται με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές και φορείς.

Χαρακτηριστικά των διαφόρων τύπων των ατυχημάτων μεταφορών:

1. Αεροπορικά ατυχήματα μπορεί υπάρξουν από αιτίες φυσικές, τεχνικές ή ανθρώπινες ( μηχανικές βλάβες, αμέλεια ή τρομοκρατικές επιθέσεις).

Συνήθως τα μικρά αεροσκάφη (ελικόπτερα, ελαφρά αεροπλάνα, ανεμόπτερα) δεν προκαλούν μεγάλες καταστροφές, δεδομένου ότι ο αριθμός των θυμάτων και τις επιπτώσεις της συντριβής είναι περιορισμένες. Αυτό όμως δεν ισχύει για τα μεγάλα αεροσκάφη, όπως τα αεροπλάνα μεταφοράς ή τα μαχητικά αεροσκάφη, αν και ατυχήματα αυτού του τύπου αεροσκαφών είναι σχετικά σπάνια.

Όταν συμβαίνουν όμως, είναι συχνά στην περίμετρο των αεροδρομίων και στον άξονα της απογείωσης και προσγείωσης, είναι απρόβλεπτα και δεν υπάρχουν ουσιαστικά μέτρα προστασίας.

Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για την επιστροφή στη γη των δορυφόρων. Κατά κανόνα διασπόνται σε χιλιάδες μικρά κομμάτια, τα οποία πέφτουν πάνω σε μια περιοχή αρκετών τετραγωνικών χιλιομέτρων. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η ραδιενέργεια που προέρχεται από τον πυρηνικό αντιδραστήρα που τροφοδοτεί έναν τέτοιο δορυφόρο.


2. Σιδηροδρομικά ατυχήματα συμβαίνουν όταν τραίνα ταξιδεύουν στις ίδιες γραμμές και συγκρουστούν ή όταν εκτροχιαστούν λόγω τεχνικών σφαλμάτων στο τροχαίο υλικό ή την ασφάλεια των συστημάτων.

Συμβαίνουν όμως και λόγω κατολίσθησης, χιονοστιβάδας ή αντικείμενων που παρεμποδίζουν τις σιδηροτροχιές (ενδεχομένως από εσκεμμένες ενέργειες).

Συνήθως, αυτά τα ατυχήματα δεν μπορούν να αποφευχθούν από το μηχανοδηγό ή το προσωπικό ασφαλείας, διότι δεν έχουν αρκετό χρόνο για να αντιδράσουν, εκτός αν ταξιδεύουν υπό ειδική προστασία λόγω εξαιρετικής κατάστασης. Τέτοια ατυχήματα προκαλούν άμεσες και έμμεσες ζημίες στους ανθρώπους και το περιβάλλον, ιδίως όταν αφορούν τραίνα που μεταφέρουν εμπορεύματα ή επικίνδυνες και ρυπογόνες ουσίες.

Είναι σχετικά σπάνια, ωστόσο μπορεί να αποφευχθούν με τη λήψη αυστηρών μέτρων πρόληψης και προστασίας (θέσπιση κανονισμών, συστήματα σηματοδότησης, την εκπαίδευση του προσωπικού) που ελαχιστοποιούν την τεχνική και ανθρώπινη αποτυχία και τις κακόβουλες επιθέσεις. Αυτό περιλαμβάνει την εγκατάσταση ενός αξιόπιστου συναγερμού και συστήματος ασφαλείας, τακτικό έλεγχο των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού των σιδηροδρόμων.

3. Τροχαία ατυχήματα είναι αναμφισβήτητα τα πιο συχνά και, συνολικά, η αιτία των πιο μεγάλων ζημιών.

Οι λόγοι για αυτά είναι η εξαιρετικά πυκνή οδική κυκλοφορία και η σχετικά μεγάλη ελευθερία κινήσεων των οδηγών. Ατυχήματα στα οποία εμπλέκονται βαρέα οχήματα (κυρίως λεωφορεία και φορτηγά με ρυμουλκούμενα) συμβαίνουν πολύ συχνά, παρά τις προτροπές για υπεύθυνη συμπεριφορά, τήρηση των κανονισμών φόρτωσης και του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, καθώς και την υποχρέωση των οδηγών να προσαρμόσουν την ταχύτητά τους, η οποία επηρεάζει τις αποστάσεις ακινητοποίησης, και επηρεάζεται τις συνθήκες κυκλοφορίας σε συνδυασμό με τις καιρικές συνθήκες (βροχή, πάγος, ομίχλη, κλπ.). Η πρόληψη των οδικών ατυχημάτων είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό και θα πρέπει να εξασφαλίζεται με αυστηρή νομοθεσία, με τεχνικά μέσα και αστυνομικούς ελέγχους και συνεχή εκπαίδευση των οδηγών (ειδικά εκείνοι που εμπλέκονται στη μεταφορά επικίνδυνων ουσιών).

4. Οι θαλάσσιες καταστροφές έχουν μειωθεί σημαντικά, κυρίως λόγω της βελτίωσης των πλοίων και των συστημάτων πλοήγησης, αλλά πιθανώς και λόγω της αυξανόμενης και σχεδόν αποκλειστικής χρήσης της εμπορικής αεροπορίας για τη μεταφορά επιβατών, τουλάχιστον για τα διεθνή ταξίδια.

Εξαιτίας αυτού, τα περισσότερα ατυχήματα συμβαίνουν σήμερα κατά τη διέλευση από θαλάσσια κανάλια ή στις εκβολές ποταμών και συνήθως από υπερφορτωμένα ή παλαιά σκάφη. Επιπλέον, πλοία έχουν πρόσφατα εμπλακεί σε σημαντικές καταστροφές λόγω της αστάθειας τους σε κακές καιρικές συνθήκες, τεχνικά προβλήματα ή σφάλματα πλοήγησης.

Οι μεγάλες οικολογικές καταστροφές έχουν συμβεί όταν δεξαμενόπλοια έχουν ναυαγήσει, λόγω της απώλειας δοχείων επικίνδυνων προϊόντων ή και λόγω της σκόπιμης απόρριψης αυτών των προϊόντων (απόβλητα). Είναι σημαντικό να αποφευχθεί αυτό στο μέτρο του δυνατού με τη διασφάλιση του σεβασμού των εθνικών και διεθνών κανονισμών, μέσω συχνών και σοβαρών ελέγχων.

3. Παρέμβαση και μέτρα διάσωσης

Ο έλεγχος όλων των ατυχημάτων είναι, κατά πρώτο λόγο, η ευθύνη του διοικητή (επικεφαλής) και του προσωπικού του μέσου μεταφοράς. Εναπόκειται σε αυτούς να περιοριστεί η ζημιά που προκύπτει όσο το δυνατόν περισσότερο. Οι επιβάτες οφείλουν να υπακούουν στις οδηγίες του προσωπικού του μέσου (μέτρα προστασίας και διάσωσης) και να συμπεριφέρονται όπως αναφέρεται στις οδηγίες για περιπτώσεις καταστροφών, ιδίως αεροπορικές, σιδηροδρομικές και θαλάσσιες καταστροφές.
Όσον αφορά την έρευνα – διάσωση και παροχή συνδρομής, τα μέσα ή το σύστημα των μεταφορών που εμπλέκονται και την περιοχή (χώρα), όπου εμφανίζεται θα καθορίσει ποιος είναι ο υπεύθυνος στο τόπο της καταστροφής. Οι αρχές της επέμβασης είναι οι εξής:

Σε περίπτωση αεροπορικού δυστυχήματος που συμβαίνει, σε ένα αεροδρόμιο ή στην άμεση γειτονία του (συνήθως σε ακτίνα 5 χιλιομέτρων), ο έλεγχος του συμβάντος είναι ευθύνη των αρχών του αεροδρομίου οι οποίες θα καλέσουν τις υπηρεσίες και αν παραστεί ανάγκη, θα καλέσουν και τις τοπικές πυροσβεστικές υπηρεσίες για ενίσχυση.
Γενικά τα ειδικά σχέδια διάσωσης (κόκκινου συναγερμού, είναι ειδικά σχέδια του αεροδρόμιου) και θα ενεργοποιηθούν μόνο με τη σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων αρχών.

Σε περίπτωση που συνέβη το περιστατικό έξω από την περιοχή του αεροδρομίου οι πολιτικές αρχές της πληγείσας περιοχής είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη των τοπικών ομάδων επέμβασης (αστυνομία, πυροσβεστική, πολιτική προστασία, τις υπηρεσίες υγείας, κλπ.). Ο έλεγχος των προσπαθειών διάσωσης θα μπορεί, ενδεχομένως, να αναληφθεί από τις υψηλότερες αρχές (νομαρχιακές, περιφερειακές), σε συνεργασία με εμπειρογνώμονες από τις υπηρεσίες πολιτικής αεροπορίας, της δικαστικής εξουσίας (εξακρίβωση της ευθύνης για την καταστροφή, τον εντοπισμό των θυμάτων, τη συλλογή και την επιστροφή των προσωπικών αντικειμένων) και των εκπροσώπων της εταιρείας μεταφορών που εμπλέκονται.

Στην περίπτωση των σιδηροδρομικών ατυχημάτων τον κώδωνα του κινδύνου και οι διαδικασίες διάσωσης θα πρέπει να ελέγχονται από το περιφερειακό κέντρο ελέγχου κυκλοφορίας των σιδηροδρόμων ή από πλησιέστερο σταθμό.
Σε περίπτωση που τη ζημία μπορούν να την αναλάβουν οι τοπικές αρχές δηλαδή τον έλεγχο της αρχικής επέμβασης (πρώτες βοήθειες) και το συντονισμό της δράσης, των διαθέσιμων μέσων (αστυνομία, πυροσβεστική, της πολιτικής προστασίας, υπηρεσίες υγείας) πάντα σε στενή συνεργασία με τις ειδικευμένες υπηρεσίες της εταιρείας μεταφορών. Στη συνέχεια, το σχέδιο διάσωσης για σιδηροδρομικές καταστροφές μπορεί να ενεργοποιήσει και υψηλότερες πολιτικές αρχές Προστασίας, Έρευνας – Διάσωσης και παροχής βοήθειας ανάλογα με τις τακτικές παρέμβασης που υπαγορεύει το ατύχημα και τα διαθέσιμα μέσα.

Όσον αφορά τα τροχαία ατυχήματα, είναι σημαντικό να γίνει η διάκριση μεταξύ εκείνων που συμβαίνουν σε αυτοκινητοδρόμους και εκείνων που πραγματοποιούνται σε άλλες οδούς, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ρυθμίσεις που μπορεί να διέπουν ορισμένες γραμμές επικοινωνιών ή ευαίσθητες περιοχές.
Επιχειρησιακός έλεγχος παρεμβάσεων στους δρόμους αρχικά εξασφαλίζεται από την τροχαία ή το κέντρο ελέγχου εκτάκτων αναγκών του αυτοκινητόδρομου που ειδοποιείται από μάρτυρες ή κάμερες (χρησιμοποιώντας το τηλεφωνικό δίκτυο αυτοκινητοδρόμων) ή με περιπολικό της αστυνομίας. Τα μέσα διάσωσης θα πρέπει να παρέχονται από το κέντρο διάσωσης (έλεγχος κυκλοφορίας) και από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Εάν χρειάζεται να είναι ειδικοί στην αντιμετώπιση των επικίνδυνων ουσιών (χημικά ή ραδιενεργά προϊόντα, υδρογονάνθρακες, κ.λπ.) και τις υπηρεσίες υγείας (ελικόπτερα, ασθενοφόρα, ειδικά εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό) μπορεί επίσης να κληθούν να βοηθήσουν. Σε γενικές γραμμές, ένα ειδικό σχέδιο καταρτίζεται ως μέτρο προφύλαξης και ενεργοποιείται.

Μεγάλα ατυχήματα που συμβαίνουν στους δρόμους εκτός αυτοκινητοδρόμων είναι υπό τον έλεγχο των πολιτικών αρχών της περιοχής στην οποία συμβαίνουν. Εξασφαλίζουν την αρχική παρέμβαση χρησιμοποιώντας τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους. Σε περίπτωση ιδιαίτερα άσχημου ατυχήματος, δηλαδή πυρκαγιές ή διαρροές χημικών ουσιών ή ρύπων, ένα υψηλότερο επίπεδο της διαχείρισης θα κληθεί να παρέμβει και να αναλάβει τις εργασίες.
Διασώσεις σε περίπτωση θαλάσσιων ή ποτάμιων καταστροφών ακολουθούνται τις αρχές της αλληλεγγύης μεταξύ των ναυτικών και οι κανόνες του εθνικού και του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Σε περίπτωση συμβάντος τα μέτρα διάσωσης επί του σκάφους εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του κυβερνήτη του σκάφους με προτεραιότητα να σώσει τους επιβάτες και στο πλήρωμα. Επιπλέον, ναυτικές χώρες έχουν μια εθνική υπηρεσία που είναι υπεύθυνη για την επίβλεψη και την ασφάλεια των εθνικών υδάτων και των ακτών, καθώς και την οργάνωση της διάσωσης.
Λόγω των ειδικών συνθηκών της ναυσιπλοΐας στη θάλασσα, σε λίμνες και ποτάμια, οι παρεμβάσεις θα πρέπει να είναι το αντικείμενο εξέτασης σε κάθε κράτος ειδικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης και να έχουν τεθεί σε ισχύ το σήμα δε δίνεται από τον αρχηγό των υπηρεσιών ασφαλείας γνωστό στην εκ των προτέρων.
Στην περίπτωση οικολογικής καταστροφής (χημικές και ραδιενεργές ουσίες, υδρογονάνθρακες) τα μέτρα διάσωσης και η προστασία των πλωτών οδών και των ακτών θα πρέπει να εφαρμοστούν σε στενή συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη – Τμήμα Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (UNDHA).

4. Οδηγίες για τον πληθυσμό

4.1. Γενικές προφυλάξεις και τα μέτρα προφύλαξης για τους χρήστες των διαφόρων μέσων ή τύπους μεταφοράς

1. Ενημερωθείτε για τους κινδύνους που συνεπάγεται η χρήση διαφόρων τύπων μεταφορών.

2. Μελετήστε τους κανονισμούς και τους κανόνες συμπεριφοράς που αναγράφουν οι εταιρείες μεταφοράς ή το πλήρωμα (αφίσες, γραπτές οδηγίες, παρουσιάσεις).

3. Σε περίπτωση επικείμενου κινδύνου (κατάσταση έκτακτης ανάγκης), βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε τα μέτρα προστασίας και τις συσκευές διάσωσης.

4.2. Όταν το ατύχημα συμβεί

· Διατηρείτε την ηρεμία και να αποφευχθεί ο πανικός.

· Στο μέτρο του δυνατού, να βοηθήσετε την οικογένεια και τους γύρω σας που βρίσκονται σε δυσκολία.

· Ακολουθήστε τις οδηγίες του καπετάνιου και του πληρώματος.

· Κρατήστε τα έγγραφα ταυτότητας και σημαντικά προσωπικά έγγραφα (ιατρικές και πιστοποιητικά εμβολιασμού και στοιχεία του τύπου του αίματος) και τυχόν προσωπικών φάρμακα μαζί σας.

· Μόλις η συντριβή ή ναυάγιο πραγματοποιηθεί προσπαθήστε να απομακρυνθείτε από την καμπίνα και να ξεφύγετε από τα συντρίμμια, ειδικά αν υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς ή επικίνδυνες διαρροές. Αναζητήστε καταφύγιο σε αρκετή απόσταση.

· Αν είναι δυνατόν ενεργοποιείστε της διαδικασίας διάσωσης προειδοποιώντας την τοπική ασφάλεια ή εξειδικευμένες υπηρεσίες (ειδικά δίκτυα τηλεφώνου και αριθμοί).

· Σε περίπτωση μείζονος ατυχήματος σε δρόμο με κίνηση, προσπαθήστε να ελέγξετε την κίνηση φροντίζοντας για δική σας ασφάλεια.

· Μην αγγίζετε ή μετακινείτε την τραυματίστηκε σοβαρά αν υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς ή τοξικές αναθυμιάσεις.

· Είναι η υποχρέωση των μαρτύρων να ειδοποιήσει τις υπηρεσίες διάσωσης και να τους δώσει την ακριβή τοποθεσία και τη φύση του ατυχήματος, ο τύπος του οχήματος που εμπλέκονται, τα χαρακτηριστικά (κωδικός αριθμός) των επικίνδυνων ουσιών και τον πιθανό αριθμό των θυμάτων. Οι μάρτυρες θα πρέπει επίσης να δώσουν τα ονόματα και τις διευθύνσεις τους.

4.3. Μετά το ατύχημα

· Διατηρείτε την ηρεμία για να αποφευχθεί ο πανικός.

· Ακολουθήστε τις οδηγίες των φορέων και του προσωπικού διάσωσης.

· Εάν είναι δυνατόν, και αν είναι απαραίτητο, συνεργαστείτε με τους διασώστες, τις δικαστικές αρχές και τους εμπειρογνώμονες που είναι επιφορτισμένοι με την έρευνα.

Πηγή: The International Civil Defense Organization (ICDO) http://www.icdo.org

Είναι η Παγκόσμια Οργάνωση Πολιτικής Προστασίας της οποίας στόχος είναι η ανάπτυξη υποδομών διασφάλισης προστασίας και βοήθειας στο άνθρωπο, στη περιουσία και το περιβάλλον από φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές.

Μετάφραση – Προσαρμογή για το Fire.gr, Χ. Ζαφειρίου

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*


Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.