Με αφορμή την κατάρρευση της τριώροφης οικοδομής στο Καματερό στις πρόσφατες πλημμύρες 22-10-2015….

 

24/10/2015

Της Δρ. Ασπασίας Καραμάνου

Ο τόπος και η θέση που εντοπίζεται η ανθρώπινη παρουσία καθώς και η ανθρώπινη αντίληψη αποδίδουν σημασία σε ένα εύρος φυσικών γεγονότων κατατάσσοντάς τα ως πόρους ή ως κινδύνους. Ο διττός χαρακτήρας των φυσικών διεργασιών είναι εμφανής. Το πολύτιμο νερό για τον άνθρωπο που αποτελεί πηγή ζωής, αποτελώντας ακόμη και αιτία πολέμου μεταξύ των κρατών, αποτελεί ταυτόχρονα και κίνδυνο που απειλεί ζωές και περιουσίες όταν φέρνει πλημμύρες.

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η φύση δεν είναι ούτε ήπια ή φιλική, αλλά ούτε αφιλόξενη ή εχθρική.

Ένα φυσικό φαινόμενο μπορεί να μεταβληθεί σε καταστροφή μόνο όταν επιδράσει με τις ανθρώπινες δραστηριότητες και κατασκευάσματα. Οι «φυσικές καταστροφές» αποτελούν ένα κοινωνικό και όχι φυσικό γεγονός. Ο διαχωρισμός των γενεσιουργών αιτιών των καταστροφών σε φυσικό φαινόμενο ή ανθρωπογενή παρέμβαση γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτος.

Ένας μεγάλος αριθμός καταστροφικών πλημμύρων στο πυκνά δομημένο αστικό περιβάλλον με τις αδιαπέρατες τσιμεντοστρωμένες ή ασφαλτοστρωμένες επιφάνειες και τους περιορισμένους ελεύθερους χώρους, προκαλούνται από την ανεπάρκεια και τη δυσλειτουργία των φυσικών αποδεκτών ή την «εξαφάνισή» τους (πχ μπάζωμα ρεμάτων). H κατάργηση σημαντικού μέρους του φυσικού υδρογραφικού δικτύου και ο περιορισμός της δυναμικότητας των φυσικών ρεμάτων που έμειναν με την κάλυψη και τον εγκιβωτισμό τους δημιούργησαν διαχρονικά τις προϋποθέσεις έκθεσης μιας πόλης σε υψηλή διακινδύνευση έναντι των πλημμυρών, ακόμη και μετά από συνήθη επεισόδια βροχής.

Φώτο 1,2: Η τριώροφη Οικοδομή ανεγερθείσα δίπλα σε ρέμα στο Καματερό,  η οποία επλήγη από μετά από πλημμυρικό φαινόμενο στις 6-12-2014. Έγινε προσωρινή υποστύλωση των πρανών του ρέματος από την υπηρεσία της Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Αττικής.

Ένα σπίτι παρακείμενο στο ρέμα και η κατάρρευσή του μετά από την τελευταία πλημμύρα στις 22-10-2015, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στην κατάχρηση που έγινε στη μείωση των ρεμάτων στη συγκρότηση των πόλεων. Άναρχη δόμηση, μπαζωμένα οικόπεδα, αυθαίρετες κατασκευές που η ιδιωτική πρωτοβουλία πρωτοστατεί με το ελληνικό δημόσιο να φέρετε ως κοινός καταπατητής. Αυθαίρετες κατασκευές που έχουν νομιμοποιηθεί με πολιτικές αποφάσεις έναντι ενός μικρού οικονομικού τιμήματος (λογική καθαρά εισπρακτικού χαρακτήρα που συνεχίζεται ακόμη και στις μέρες μας), που τροφοδοτούνται από την  προβληματική κατάσταση των ελεγκτικών μηχανισμών στη χώρα μας, μόνο σε κοινωνίες κινδύνου μπορούν να οδηγήσουν.

Οι πολεοδομικές υπηρεσίες υποχρεούνται τουλάχιστον μια φορά κατά το στάδιο της ανέγερσης και αποπεράτωσης της κατασκευής να διενεργούν αυτοψία, να επισημαίνουν οποιεσδήποτε ελλείψεις και σφάλματα και να διατάσσουν τη λήψη κατάλληλων μέτρων προς επανόρθωσή τους. Στον ΕΚΩΣ 2000 παρ 22,2 και στον Κτιριοδομικό Κανονισμό άρθρο 5, προβλέπεται η τακτική επιθεώρηση των κατοικιών, χωρίς όμως να ορίζονται συγκεκριμένες προδιαγραφές γι αυτούς τους ελέγχους και οι οποίοι τελικά δεν διενεργούνται.

Είναι γεγονός ότι η απόλυτη ασφάλεια από τους φυσικούς κινδύνους είναι αδύνατο να επιτευχθεί. Είτε γιατί η επιστήμη και η τεχνολογία αδυνατούν να προτείνουν αποτελεσματικά μέτρα είτε γιατί οι προτεινόμενες λύσεις είναι εξαιρετικά δαπανηρές σε τέτοιο βαθμό που το κοινωνικό σύνολο και οι φορείς εξουσίας δεν μπορούν ν’ αποδεχθούν. Έτσι, ορίζεται ένα αποδεκτό επίπεδο ασφαλείας που εμπεριέχει ένα πολύ μικρό ποσοστό ανάληψης της διακινδύνευσης. Όμως, η «αποδεκτή διακινδύνευση» δεν θα πρέπει να μπερδεύεται με την «ανεκτή διακινδύνευση», δηλαδή με αυτήν που μια κοινωνία μπορεί ν’ ανεχθεί προκειμένου να εξασφαλίσει ορισμένα ιδιωτικά οφέλη (πχ πολιτική, οικονομικά). Η παθητική αυτή προσέγγιση που επιτρέπει την αγορά γης σε πλημμυροπαθείς εκτάσεις ή την ανέγερση οικημάτων σε ρέματα, ενδεχομένως με χαμηλότερο κόστος μεταβιβάζει την ευθύνη της επιβίωσης στα άτομα.

Επιπλέον, στην πράξη οι συνέπειες που προκαλούνται από μια φυσική καταστροφή σπανίως γίνονται αποδεκτές από τον πληθυσμό.

Φωτο 3,4,5: Εργασίες της Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Αττικής, για την αποκομιδή των μπαζών από το ρέμα και την ανεμπόδιστη ροή του νερού και την ενίσχυση των πρανών του ρέματος στις 24-10-2015 για την προστασία άλλης παρακείμενης στο ρέμα οικίας.

Και όταν η πρόληψη αποτυγχάνει και η καταστροφή εξελίσσεται ταχεία με καταστροφικές επιπτώσεις, οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας σε κάθε διοικητικό επίπεδο, υποστελεχωμένες ή  αποδυναμωμένες κυρίως εξαιτίας της ασάφειας στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία τους, χωρίς εξειδικευμένο προσωπικό και με ελλιπή χρηματοδότηση, καλούνται να επέμβουν για να προστατεύσουν την ανθρώπινη ζωή και περιουσία…..

Η κατάρρευση της τριώροφης οικοδομής στο Καματερό στις 22-10-32015 ας αποτελέσει  άλλη μια ευκαιρία για τους αρμόδιους πολιτικούς ιθύνοντες να αποκομίσουν ορισμένα πλεονεκτήματα, αξιοποιώντας το γεγονός με διαφόρους τρόπους, επιφέροντας αλλαγές στις κοινωνικο –πολιτικό-διοικητικές δομές προς την κατεύθυνση της μείωσης της ευαλώτητας και της αύξησης της προσαρμοστικότητας. Η επικαιροποίηση των υπαρχουσών παλαιών μελετών και η ανάγκη για επανασχεδιασμό της αντιπλημμυρικής προστασίας καθίστανται πλέον επιτακτική με ταυτόχρονο συντονισμό μεταξύ του χωροταξικού σχεδιασμού και των απαιτούμενων δράσεων για την πρόληψη των πλημμυρών.

Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό αρχείο των: Ασπασία Καραμάνου και Σπυρίδωνος Μακρή

Για το Fire.gr, Δρ. Ασπασία Καραμάνου

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*


Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.