Ορισμοί Πολιτικής Προστασίας ΒΑΜΕ – ΣΑΤΑΜΕ

 

27/1/2014

Γνωρίζω εκ των προτέρων ότι τα άρθρα γύρω από τα θέματα Πολιτικής Προστασίας δεν ενδιαφέρουν πολλούς και για να ακριβολογήσω ούτε καν τους υπόχρεους ενδιαφέροντος. Θα ήθελα όμως να επισημάνω ότι η βάση ενός συστήματος προστασίας του πληθυσμού είναι η πρόληψη και η αποτροπή ατυχημάτων, όχι η καταπολέμηση, αλλά και η οργανωμένη ανακούφιση μετά από το ατύχημα και αυτά είναι θέματα των υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας στο επίπεδο των 325 Δήμων, των 13 Περιφερειών, των 7 Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και της ΓΓΠΠ . Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης αποτελούν τον ένστολο εξειδικευμένο βραχίονα του οικοδομήματος. Κλασσικότερο παράδειγμα είναι το: «ενημερώθηκαν τα παραπλέοντα σκάφη» γιατί άραγε;

Βιομηχανικό Ατύχημα Μεγάλης Έκτασης (ΒΑΜΕ).

Ο ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) και η ΕΕ (Ευρωπαϊκή Ένωση) ορίζουν ως ΒΑΜΕ ένα τεχνολογικό ατύχημα ως μεγάλης έκτασης εκείνο «το οποίο προκαλεί περισσότερους από 25 θανάτους ή περισσότερους από 125 τραυματίες ή προκύπτει ανάγκη για μετακίνηση περισσότερων από 10.000 ατόμων ή προκαλούνται ζημιές μεγαλύτερες των 10 εκατομμυρίων δολαρίων» θα προσέθετα ή συνδυασμό αυτών.

Τα ΒΑΜΕ σαν βασικά χαρακτηριστικά έχουν:

  • Μεγάλος αριθμός νεκρών (άμεσων ή καθυστερημένων) και τραυματιών για τους οποίους απαιτείται ειδική νοσοκομειακή περίθαλψη.
  • Πιθανότητα επέκτασης των επιπτώσεων και εκτός του χώρου της εγκατάστασης, μεγάλη πιθανότητα για δημιουργία αλυσιδωτών ατυχημάτων (φαινόμενο domino).
  • Συχνά απαιτείται η εκκένωση πληθυσμού σε μεγάλη απόσταση γύρω από το ατύχημα.
  • Για την αντιμετώπιση απαιτείται η συνεργασία πολλών υπηρεσιών (πυροσβεστική, τροχαία, ασθενοφόρα, τοπικές αρχές).
  • Διατάραξη του κανονικού ρυθμού ζωής.
  • Καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον: καταστροφές από καύση, καταστροφές από υπερπίεση, ρύπανση της ατμόσφαιρας, του εδάφους, των νερών, κλπ.
  • Οικονομικές επιπτώσεις (καταστροφή εξοπλισμού, κτιρίων, απώλεια παραγωγής, κλπ).

ΒΑΜΕ στη Ελλάδα έχουν χαρακτηριστεί (αν και ευτυχώς με μικρότερες από τις παραπάνω συνέπειες) τα εξής:

  • 1/10/1979: Λιμάνι της Σούδας Χανίων, έκρηξη φορτίου δυναμίτιδας στο πλοίο ‘Πανορμίτης’. Αποτέλεσμα 7 νεκροί και 140 τραυματίες. (Οι κακές γλώσσες λένε ότι επρόκειτο για παράνομο φορτίο δυναμίτιδας διότι η περιοχή είχε γεμίσει με κονσέρβες γάλακτος οι οποίες μάλλον κάλυπταν το παράνομο φορτίο). Φωτογραφίες στο τέλος του άρθρου.
  • 24/2/1986: Πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις της Jet Oil στη Θεσσαλονίκη. Η φωτιά έκαιγε 7 ημέρες και προκάλεσε τεράστιες ζημιές στις εγκαταστάσεις, στις γεωργικές καλλιέργειες και το περιβάλλον.
  • 6/7/1989: Πυρκαγιά στην προβλήτα φορτοεκφόρτωσης υγρών καυσίμων των ΕΛΔΑ στον Ασπρόπυργο, από σπινθήρες ηλεκτροσυγκόλλησης (στην πλήρη ανάπτυξή της η πυρκαγιά κάλυπτε έκταση 500 m2 με επίκεντρο το αντλιοστάσιο και τους αγωγούς της προβλήτας).
  • 16/1/1992: Πυρκαγιά σε μονάδα φυτοφαρμάκων στα Λιπάσματα Δραπετσώνας που προκλήθηκε από υπερθέρμανση σιδηρών βαρελιών και είχε σαν αποτέλεσμα τη διαρροή οργανοφωσφορικής ένωσης ντιμεθοέϊτ και μεθυλοπαραθείου.
  • 1/9/1992: Πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις της ΠΕΤΡΟΛΑ, σε μονάδα διύλισης αργού πετρελαίου. Η ανάφλεξη συνέβη σε αέριο μίγμα ελαφριάς νάφθας – προπανίου – βουτανίου. Απολογισμός 14 νεκροί και 24 τραυματίες.
  • 23/11/1998: Έκρηξη σε φορτηγίδα από διαρροή καυσίμων κατά την εκφόρτωση στις εγκαταστάσεις της ΕΚΟ στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Αποτέλεσμα 4 νεκροί.
  • 30/4/1999: Ατύχημα στην Εθνική Οδό, όταν βυτιοφόρο που μετέφερε προπάνιο τυλίχτηκε στις φλόγες λόγω σύγκρουσης με Ι.Χ. και στη συνέχεια εξερράγη. Αποτέλεσμα 5 νεκροί, 14 τραυματίες και μεγάλες ζημιές σε πολλά γειτονικά σπίτια στα Καμένα Βούρλα.
  • 26/7/2006 εταιρεία ΧΥΜΑ Λαύριο μια μάλλον περίεργη ιστορία διότι παρά τη υποχρέωση της δεν είχε ΣΑΤΑΜΕ με την άδεια του Υπουργείου. Ίσως, λέω ίσως, οι σημερινοί Αρχηγός, Υπαρχηγός και Επιθεωρητής Νοτίου Ελλάδος, που έλαβαν μέρος στη κατάσβεση άρα και στη συνέχεια στη προανάκριση έχουν κάτι να μας πουν; μάλλον όπως και η Δασική του Υμηττού με τους 4 νεκρούς δεν …

Και φτάνουμε στα Σχέδια Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΣΑΤΑΜΕ).

Ίσως λίγο αυθαίρετα θα χωρίσω τα ΣΑΤΑΜΕ σε δύο συνυπάρχοντα σκέλη:

Εσωτερικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης

  1. Ο ασκών την εκμετάλλευση, σε συνεργασία με το προσωπικό της εγκατάστασης, είναι υποχρεωμένος να καταρτίζει εσωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το οποίο θα συνυποβάλλεται με τη Μελέτη Ασφαλείας στην αδειοδοτούσα αρχή και θα αναφέρεται στα μέτρα που λαμβάνονται μέσα στο χώρο της εγκατάστασης (Ενεργητικά και Παθητικά).
  2. Τα εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης πρέπει να επανεξετάζονται, να δοκιμάζονται και ενδεχομένως να αναθεωρούνται και να εκσυγχρονίζονται κάθε 3 χρόνια και σε κάθε περίπτωση κατά την οποία συμβεί σημαντική αλλαγή στη λειτουργία της εγκατάστασης, (η επανεξέταση αυτή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις μετατροπές στις σχετικές εγκαταστάσεις, τις οικείες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, τις νέες τεχνικές γνώσεις και τις γνώσεις όσον αφορά στην αντιμετώπιση μεγάλων ατυχημάτων)
  3. τα εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς καθυστέρηση από τον ασκούντα την εκμετάλλευση και τις αρμόδιες αρχές που εμπλέκονται σε αυτά, σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος, ανεξέλεγκτου  συμβάντος τέτοιου ώστε εύλογα να αναμένεται ότι θα καταλήξει σε μεγάλο ατύχημα.

Η τοπική Πυροσβεστική Υπηρεσία πρέπει να μεριμνά για την πραγματοποίηση ασκήσεων ετοιμότητας, σε συνεργασία με τον ασκούντα την εκμετάλλευση, για  την εφαρμογή και την εκπαίδευση στα εσωτερικά σχέδια έκτακτης ανάγκης

Εξωτερικό Σχέδιο Αντιμετώπισης

Όπως αναφέρθηκε, σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος είναι πιθανό οι επιπτώσεις να επεκταθούν και εκτός των ορίων μιας  εγκατάστασης και να επηρεάσουν την ευρύτερη περιοχή. Για την προστασία του πληθυσμού (εργαζόμενους άλλων επιχειρήσεων, κατοίκους κλπ.) είναι αναγκαία η ύπαρξη και η ετοιμότητα για εφαρμογή ενός σχεδίου έκτακτης ανάγκης που να αφορά την περιοχή. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, ο ασκών την εκμετάλλευση είναι υποχρεωμένος να παρέχει στην Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης τις αναγκαίες πληροφορίες, ώστε αυτή να διευκολυνθεί στην κατάρτιση του εξωτερικού ΣΑΤΑΜΕ.

Η παραπάνω Υπηρεσία, στο πλαίσιο εφαρμογής του Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ», πρέπει να μεριμνά για:

  1. Την κατάρτιση εξωτερικού ΣΑΤΑΜΕ, σύμφωνα με την καταχωρημένη μελέτη ασφαλείας, συνεκτιμώντας το ενδεχόμενο των πολλαπλασιαστικών φαινομένων (φαινόμενο ντόμινο)
  2. Τη διενέργεια ασκήσεων ετοιμότητας σε συνεργασία με τον ασκούντα την εκμετάλλευση και τους συναρμόδιους φορείς, για την εφαρμογή και την εκπαίδευση στο εξωτερικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης.
  3. Την εφαρμογή του σχεδίου έκτακτης ανάγκης χωρίς καθυστέρηση, από τον ασκούντα την εκμετάλλευση και τις εμπλεκόμενες αρμόδιες αρχές, σε περίπτωση μεγάλου ατυχήματος ή ανεξέλεγκτου συμβάντος το οποίο εύλογα να αναμένεται ότι θα καταλήξει σε μεγάλο ατύχημα
  4. Την υποβολή του εξωτερικού ΣΑΤΑΜΕ στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας προς έγκριση, επανεξέταση, δοκιμή και ενδεχομένως αναθεώρηση και εκσυγχρονισμό κάθε 3 χρόνια και σε κάθε περίπτωση κατά την οποία συμβεί σημαντική αλλαγή στη λειτουργία της εγκατάστασης ή όπως ορίζουν οι σχετικές οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (η επανεξέταση αυτή λαμβάνει υπόψη τις μετατροπές στη εγκατάσταση, τις αλλαγές στις οικείες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, τις νέες τεχνικές γνώσεις και τις γνώσεις όσον αφορά στην αντιμετώπιση μεγάλων ατυχημάτων).

Πηγή

  • ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας.
  • ΒΑΜΕ Εύη Γεωργιάδου, Χημικός Μηχανικός, Κέντρο Ασφαλείας της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ.
  • ΒΑΜΕ Σπύρος Λούβρος Π. Πρόεδρος Πυροσβεστών Κέρκυρας.

Φωτογραφία για το ΒΑΜΕ “ΠΑΝΟΡΜΙΤΗΣ”: Γ. Τρουλινός, σπάνιο υλικό που δημοσιεύτηκε μόνο σε μία εφημερίδα της εποχής.

Για το Fire.gr, Χαράλαμπος Ζαφειρίου

 

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*


Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.