Πολύτιμα συμπεράσματα για τη φωτιά της Αγίας Μαρίνας, από τον καθηγητή Κώστα Καλαμποκίδη

 

23/6/2014

Ως μία πολύ σημαντική πρώτη δοκιμασία του μηχανισμού πυρόσβεσης για τη φετινή χρονιά χαρακτηρίζει τη φωτιά στην Αγία Μαρίνα ο καθηγητής του Τμήματος Γεωγραφίας Κώστας Καλαμποκίδης.

Από την εξέλιξη του περιστατικού και από την επιχειρησιακή προσπάθεια κατάσβεσης μπορούν να εξαχθούν πολύτιμα συμπεράσματα, όπως επισημαίνει στο «Ε» ο κ. Καλαμποκίδης, τονίζοντας πως καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι καιρικές συνθήκες και κυρίως ο άνεμος που φυσούσε εκείνη την ώρα. Ο επικεφαλής του Ερευνητικού Εργαστηρίου Φυσικών Καταστροφών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, εδώ και 10 χρόνια, μαζί με τους συνεργάτες του αναπτύσσουν μία πρότυπη πολυμεσική εφαρμογή για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.

Μια καινούργια διάσταση έχει μπει εδώ και αρκετά χρόνια στον τομέα της δασοπροστασίας από τις πυρκαγιές, με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Μία από τις εφαρμογές αυτές εξελίσσεται τα τελευταία 10 χρόνια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Εργαστήριo Φυσικών Καταστροφών, και φέρει τον τίτλο «AEGIS – Πληροφοριακό Σύστημα Πρόληψης και Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών». Πρόκειται για μία ψηφιακή πλατφόρμα, στην οποία εισέρχονται γεωγραφικά και μετεωρολογικά δεδομένα μιας περιοχής και εξάγονται πληροφορίες σχετικά με την πιθανή εξέλιξη μιας πυρκαγιάς.

Ο επικεφαλής καθηγητής του εγχειρήματος, Κώστας Καλαμποκίδης, μίλησε στο «Ε» με αφορμή την πυρκαγιά της Αγίας Μαρίνας, αναλύοντας τους παράγοντες που έπαιξαν ρόλο στην εξάπλωση, αλλά και στην αντιμετώπιση του συγκεκριμένου περιστατικού.

Οι παράγοντες
Η ένταση του ανέμου και η μορφολογία του εδάφους, η ετοιμότητα του προσωπικού και τα διαθέσιμα μέσα είναι οι παράγοντες-κλειδιά, που συνθέτουν την εξίσωση εξέλιξης ενός περιστατικού. «Η περίπτωση της Αγίας Μαρίνας μάς βοήθησε να βγάλουμε πολύ χρήσιμα συμπεράσματα», αναφέρει ο κ. Καλαμποκίδης και εξηγεί την εξέλιξη της επιχείρησης κατάσβεσης την οποία παρακολούθησε από κοντά.

«Παρά το γεγονός ότι στην περιοχή έπνεε άνεμος έντασης μέχρι 4 μποφώρ, η μορφολογία του εδάφους πολλαπλασίαζε την επίδραση του ανέμου. Οι στροβιλισμοί που δημιουργούνταν και στα ρέματα της πλαγιάς του βουνού, ουσιαστικά ενίσχυαν την ένταση του ανέμου και μετέβαλλαν την κατεύθυνσή του.

Η φωτιά ανά πάσα στιγμή μπορούσε να εξαπλωθεί προς όλες τις κατευθύνσεις και για αυτό άλλωστε το μέτωπό της εξαπλώθηκε γρήγορα και σε μεγάλο μήκος. Ταυτόχρονα ο στροβιλισμός αυτός του αέρα ενίσχυε το πλούμιο (σ.σ. όπως καλείται επιστημονικά η στήλη φωτιάς, καπνού και αέρα), κάνοντας ακόμα πιο καταστροφικό το πέρασμα της πυρκαγιάς. Επιπλέον η ανοδική κίνηση του αέρα λόγω και του μεγάλου πλουμίου, δημιουργεί το πολύ επικίνδυνο φαινόμενο της μεταφοράς προσαναμμάτων. Δηλαδή κάρβουνα ή φλεγόμενα ξύλα και χόρτα μεταφέρονται σε αποστάσεις δεκάδων μέτρων.

Στην περίπτωση της Αγίας Μαρίνας, είχαμε δύο τέτοιες περιπτώσεις, που ευτυχώς τις πρόλαβαν οι πυροσβέστες. Συγκεκριμένα από την κύρια φωτιά που έκαιγε χαμηλά, μεταδόθηκαν δύο μικρές εστίες πάνω από το δρόμο προς Κουρτερή, όπου οι πυροσβέστες είχαν στήσει ουσιαστικά φράγμα.

Αν δεν προλάβαιναν αυτές τις εστίες, τότε τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα. Όπως πολύ χειρότερη θα ήταν η εξέλιξη αν ο άνεμος ήταν έστω και λίγο πιο ισχυρός».

kalampokidis_kostas
Ο καθηγητής Κ. Καλαμποκίδης

Αναφορικά με το έμψυχο δυναμικό, ο κ. Καλμποκίδης ανέφερε: «Γνωρίζω αρκετούς από το προσωπικό της Πυροσβεστικής εδώ στη Λέσβο, αλλά και άλλων φορέων που εμπλέκονται με την πυρασφάλεια. Αρκετοί πυροσβέστες, μάλιστα, είναι πτυχιούχοι στου Πανεπιστημίου μας και μάλιστα μεταπτυχιακών σπουδών.

Για τους πυροσβέστες μπορεί κανείς με βεβαιότητα να πει πως εκτός από ικανότητα και εμπειρία, διαθέτουν και γνώσεις για το αντικείμενό τους σε πολύ καλό επίπεδο.

Στη συγκεκριμένη πυρκαγιά, η κατάσβεση ουσιαστικά έγινε από το έδαφος. Έτσι, άλλωστε, συμβαίνει στις περισσότερες των περιπτώσεων, με τα εναέρια μέσα ουσιαστικά να επικουρούν το έργο των χερσαίων δυνάμεων. Παρά το γεγονός ότι στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας η περιοχή ήταν ιδιαίτερα δύσβατη, οι πυροσβέστες μαζί με τους εθελοντές κατάφεραν σύντομα να προσεγγίσουν πολλές από τις εστίες, κάνοντας εγκαταστάσεις σωληνώσεων εκατοντάδων μέτρων. Θέλω να τονίσω πως η τοπική ηγεσία της Πυροσβεστικής απαρτίζεται από ικανά στελέχη και στο σύνολό τους οι πυροσβέστες είναι έμπειροι και αξιόμαχοι.

Και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι τα τελευταία 20 χρόνια στο νησί της Λέσβου έχουν καεί περίπου 100.000 στρέμματα, αριθμός πραγματικά μικρός συγκρινόμενος με άλλες περιοχές της χώρας. Αν κοιτάξουμε άλλους νομούς γειτονικούς μας, όπως είναι η Χίος για παράδειγμα, θα δούμε ότι το ίδιο διάστημα έχουν καεί πάνω από 450.000, με τα 150.000 να είναι από την τελευταία μεγάλη πυρκαγιά. Η καλή αυτή επίδοση της Λέσβου οφείλεται και στο γεγονός ότι υπάρχει και ένας ικανοποιητικός συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Για τους πυροσβέστες, όμως, θα ήθελα να πω και κάτι ακόμα. Δυστυχώς οι Έλληνες πυροσβέστες δε λαμβάνουν το επίπεδο εκπαίδευσης αλλά και εξοπλισμού που έχουν ξένοι συνάδελφοί τους. Είδαμε στις φωτιές τις Πελοποννήσου το 2006, Κύπριους, Γάλλους και Ισραηλινούς πυροσβέστες να είναι εξοπλισμένοι με υπερσύχρονα εργαλεία και να χρησιμοποιούν μεθόδους πυρόσβεσης που για μας είναι άγνωστες.

Ήταν αισθητή η άρτια εκπαίδευσή τους, από όλη τους την παρουσία και τη δράση τους εκεί. Οι δικοί μας πυροσβέστες δε στερούνται ικανοτήτων και πολλές φορές αντεπεξέρχονται σε δυσκολίες χωρίς να έχουν τον αναγκαίο εξοπλισμό. Ένα άλλο θετικό στοιχείο που αναδείχτηκε από την επιχείρηση κατάσβεσης της πυρκαγιάς, είναι η συμβολή των εθελοντών. Είναι πραγματικά ευχάριστο και αισιόδοξο ότι στη Λέσβο έχουμε τόσους εθελοντές και μάλιστα καλά εκπαιδευμένους. Η συμβολή τους ήταν πραγματικά χρήσιμη».

Τα εναέρια μέσα
Αναφορικά με τα εναέρια μέσα και το ρόλο που έπαιξαν στη φωτιά της Αγίας Μαρίνας, ο κ Καλαμποκίδης τόνισε: «Τα ελικόπτερα πραγματοποιούσαν ρίψεις ακριβείας και ανεφοδιάζονταν πολύ σύντομα, μια και η θάλασσα ήταν ακριβώς δίπλα. Τα αεροσκάφη “Καναντέρ” που ήρθαν από Θεσσαλονίκη, δυστυχώς έφυγαν γρήγορα, αν και οι λίγες ρίψεις που έκαναν, βοήθησαν ουσιαστικά στην καταστολή της πυρκαγιάς.

Στο ερώτημα που προκύπτει για το αν τα αεροσκάφη “Πετζετέλ” που σταθμεύουν στο νησί, αλλά δεν είχαν έρθει ακόμα, θα μπορούσαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο δεν μπορεί κανείς να απαντήσει εύκολα. Ήταν πολύ κοντά στην πυρκαγιά και σίγουρα θα έκαναν τις ρίψεις στο ξεκίνημά της.

Ο παράγοντας αυτός από μόνος του κάνει κρίσιμη την έλλειψή τους».
Συμπερασματικά, ο κ. Καλομποκίδης αναφέρει: «Η πρόληψη και η αντιμετώπιση των πυρκαγιών είναι μία σύνθετη και πολυπαραγοντική διαδικασία, την οποία συνοψίζουμε στον κανόνα των τριών Ε: Εκπαίδευση, Εφαρμογή των νόμων και Εφαρμογή της έρευνας και της τεχνολογίας».

Η πολυμεσική εφαρμογή AEGIS φιλοδοξεί να συνεισφέρει στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών, παρέχοντας πρόσβαση σε ένα μεγάλο πλήθος από δεδομένα και λειτουργίες.

Το προτεινόμενο σύστημα αναπτύσσεται σε επτά διαφορετικές περιοχές μελέτης υψηλού κινδύνου, μεγάλης αξίας και έντονης χρήσης του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της χώρας μας. Εκτός από τη βοήθεια στην πρόληψη και αντιμετώπιση, το AEGIS θα είναι σε θέση να αποτελέσει και ένα χρήσιμο εργαλείο εκπαίδευσης για τους πυροσβέστες, λειτουργώντας ως εξομοιωτής.

Πηγή :  www.emprosnet.gr

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*


Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.